Όχι άλλα τελικά νι: Το κυπριακό στερεότυπο στην ελλαδική ποπ κουλτούρα 

Όχι άλλα τελικά νι: Το κυπριακό στερεότυπο στην ελλαδική ποπ κουλτούρα 

Η ρομαντική κομεντί “Ο έρωτας γράφεται” που παίζεται αυτές τις μέρες στις κυπριακές αίθουσες είναι μια φιλόδοξη εμπορική ελληνική παραγωγή, την οποία υπογράφει ο βραβευμένος με Όσκαρ και BAFTA Βρετανός παραγωγός Gareth Ellis-Unwin γνωστός κυρίως για το The King's Speech.

Η Έλλη Τρίγγου και ο Γιάννης Ποιμενίδης υποδύονται μια ανερχόμενη συγγραφέα και έναν ιδεαλιστή δικηγόρο που συνεργάζονται στη συγγραφή του πρώτου βιβλίου της, προκειμένου να σώσουν το βιβλιοπωλείο της οικογένειάς της και αναπτύσσεται μεταξύ τους μια τρυφερή σχέση. Με πλοκή που χωράει σε post-it, τηλεοπτική αισθητική και μια παρέλαση από αφόρητα προβλέψιμα κλισέ, η ταινία δεν προσφέρει τίποτα περισσότερο από όσα έχουμε δει χιλιάδες φορές και φτιαγμένα πολύ καλύτερα. 

Εκτός ίσως από τη χειρότερη απεικόνιση Κύπριας που είχαμε να δούμε από την εποχή του “Εμείς κι εμείς”!

Η “Κύπρια” είναι η λογοθεραπεύτρια Ανδρούλα που αναλαμβάνει να βοηθήσει τον πατέρα της ηρωίδας (Παύλος Ορκόπουλος) να ανακτήσει την ομιλία του μετά από εγκεφαλικό - το οποίο ίσα που γλιτώνει ο θεατής μόλις η συγκεκριμένη ανοίξει το στόμα της! Ο χαρακτήρας δεν έχει κανένα σοβαρό input στην πλοκή, ούτε καν ως καταλυτικός για κάτι β’ ρόλος, απλά υπάρχει για να εκτοξεύει με ρυθμό μυδραλιοβόλου όσες βαριές κυπριακούρες μπόρεσαν να βρουν online οι σεναριογράφοι (είναι ολοφάνερο ότι τις γραμμές της ΔΕΝ τις έγραψαν Κυπραίοι), πολλές μάλιστα ή λάθος ή εντελώς ασύνδετες μεταξύ τους, απλά για να αποσπούν -υποτίθεται αστείες- αντιδράσεις τύπου “δεν κατάλαβα λέξη” από το υπόλοιπο καστ. Λες και έχουμε 1996 και όχι 2026. Λες ακόμα και σήμερα, ο μέσος καλαμαράς βλέπει ή ακούει για πρώτη φορά Κυπραίο στη ζωή του.

Και το χειρότερο; Την “Κύπρια” δεν την υποδύεται καν Κύπρια αλλά η Καβαλιώτισσα Γιούλη Τσαγκαράκη που απλά μοιάζει να ανακυκλώνει τον χαρακτήρα της θείας Σταματίνας από τις “Σέρρες”, μόνο που αντί για φυσική βορειοελλαδίτικη προφορά έχει ανυπόφορη και αχρείαστα βαριά κυπριακή με υπερβολικά πολλά τελικά νι, ανύπαρκτα παχιά σύμφωνα και λάθος τονισμό (πιστέψτε με, μπορώ να αναγνωρίσω καλαμαρά που μιλάει κακά κυπριακά από χιλιόμετρα - είμαι ένας απ΄ αυτούς!). Βασικά μια καρικατούρα Κύπριας που ακόμα και οι κυπριακές παραγωγές άφησαν πίσω στα 00s. 

Άρα σε τι ακριβώς εξυπηρετεί η κυπριακή καρικατούρα εν έτει 2026; Αν ήθελαν σώνει και καλά τη Γιούλη Τσαγκαράκη στον ρόλο θα μπορούσαν κάλλιστα να αφήσουν τη γυναίκα να μιλάει με τη φυσική της προφορά - άλλωστε όπως σας είπα δεν συμβάλλει ΠΟΥΘΕΝΑ στην εξέλιξη της πλοκής. Αν ήθελαν οπωσδήποτε Κυπραία στον ρόλο -πάλι, δεν βλέπω τον λόγο- υπάρχουν εξαιρετικές ηθοποιοί που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα, όπως η Μαριέλλα Σαββίδου, η Άννα Μονογιού, η Μαρία Φιλίππου και η Άντρη Θεοδότου, που θα έκαναν άψογα τη δουλειά και χωρίς να θέλεις να χώσεις πυρακτωμένες βελόνες πλεξίματος στ’ αυτιά σου κάθε φορά που ανοίγει η “Ανδρούλα” το στόμα της. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι καμία Κύπρια ηθοποιός δεν ήταν διαθέσιμη για τα γυρίσματα, αν και μεταξύ μας, πολύ πιθανό να απορρίφθηκε από όλες τους όταν είδαν πόσο ρηχός, ανούσιος και οριακά προσβλητικός είναι για την καταγωγή τους ο χαρακτήρας. Η Μαρία Φιλίππου και η Άντρη Θεοδότου δεν είναι ξένες προς την τηλεοπτική απεικόνιση Κυπρίων στην Ελλάδα. Η πρώτη ενσάρκωσε ένα από τα πρώτα κυπριακά στερεότυπα στην ελληνική ποπ κουλτούρα με τη συμμετοχή της στο υπερδημοφιλές “Εμείς κι εμείς” στα mid-90s, ενώ αργότερα, στο “Έλα στη θέση μου”, τόσο η ίδια όσο και η Θεοδότου συμμετείχαν σε μια σειρά που έδωσε στους κυπριακούς χαρακτήρες τον χρόνο να εξελιχθούν σε κανονικούς ανθρώπους, με βάθος και υπόσταση.  Που είναι λογικό (μετά από πολλά επεισόδια το αστείο της βαριάς προφοράς εξαντλείται και το κοινό θέλει περισσότερα από τον συγκεκριμένο χαρακτήρα) και πιο κοντά στην πραγματικότητα. Αν ψάχνετε υποδειγματική απεικόνιση Κύπριας, αυτή είναι αναμφίβολα η Στάλω της Μαριέλλας Σαββίδου στην αδικοχαμένη λόγω κρίσης “Εθνική Ελλάδος” του Mega (2015). Το απόλυτο, αξεπέραστο masterclass του πώς ένας Ελλαδίτης δημιουργός (Γιώργος Καπουτζίδης) μπορεί να γράψει Κύπριο χαρακτήρα με σεβασμό, ανθρωπιά και δραματουργικό εκτόπισμα. Η Στάλω δεν ήταν η “Κυπραία guest με την αστεία προφορά που προσφέρεται για comic relief” αλλά ανήκε στην πρωταγωνιστική τετράδα, ένας γλυκός, δοτικός άνθρωπος με πραγματικές δυσκολίες, μοναξιά και εσωτερικούς αγώνες που ξεχείλισε από συμπόνια και ενσυναίσθηση για τον συνάνθρωπο - και απλά τυχαίνει να είναι Κύπρια.

Εννοείται πως η ευθύνη για το αποτέλεσμα δεν βαραίνει την κα Τσαγκαράκη που είναι μια εξαιρετική ηθοποιός (όπως μας έδειξαν οι “Σέρρες”, επίσης του Καπουτζίδη) και μάλιστα όπως είπε σε συνέντευξή της στο OW δυσκολεύτηκε πάρα πολύ με την κυπριακή προφορά και ζήτησε από έναν Κύπριο φίλο της να της κάνει φροντιστήριο. Η ευθύνη είναι του σκηνοθέτη Βασίλη Μυριανθόπουλου και του κάθε ελληνικού casting department που 25 χρόνια μέσα στον 21ο αιώνα ακόμα αντιμετωπίζουν την Κύπρο σαν υποείδος φολκλόρ επιθεώρησης. 

Για τον μέσο Ελλαδίτη (κυρίως Αθηναίο) σεναριογράφο, το κυπριακό ιδίωμα δεν είναι μια ζωντανή, πλούσια ελληνική διάλεκτος με τη χαρακτηριστική της μουσικότητα και ρυθμό αλλά ένας διακόπτης που τον γυρίζεις και ο ηθοποιός αρχίζει να πετάει “δαμέ”, “τζιαμέ και “λαλεί”, να ”μπουκώνει τα σύμφωνα, να τραβά ατελείωτα τις καταλήξεις και να προσθέτει τελικό νι σε κάθε γαμημένη λέξη (hint: κανένας Κυπραίος δεν μιλάει έτσι). Βασικά ο Κύπριος τα τελευταία χρόνια είναι ό,τι ο “βλάχος” του Χατζηχρήστου, ο Κίτσος του Τάσου Γιαννόπουλου ή ο Μανωλιός του Γιώργου Παπαζήση (ο οποίος δεν ήταν καν Κρητικός) τη χρυσή εποχή του ελληνικού σινεμά. Συνήθως χρησιμεύει ως comic relief ή κάποιο εξωτικό πουλί που κάνει τους γύρω του να γελάνε ή να μένουν άναυδοι από τα “ακαταλαβίστικα που μιλάει”. Παρά το γεγονός ότι η Κύπρος σήμερα είναι μια αστική, πολυπολιτισμική, έντονα δυτικοποιημένη (ΟΚ και ενίοτε νεο-κιτς) κοινωνία χωρίς ουσιαστικές διαφορές από την Ελλάδα, στο μυαλό του μέσου Ελλαδίτη δημιουργού δεν ξεκόλλησε ποτέ από την εποχή του “τα μονόλιρα, πεντόλιρα τζιαι πούντα, ο πεζεβέγκης που τα `χει στην πούγγα”. 

Το παρόν δεν είναι κάποιο hot take για την ενσάρκωση Κυπραίων μόνο από Κυπραίους (όπως την αντίστοιχη πολωτική συζήτηση για το καστ της “Οδύσσειας” του Christopher Nolan), ούτε τοπικιστικό από την άποψη ότι η Τσαγκαράκη δεν πέτυχε την προφορά (πιστέψτε με, είναι το μικρότερο από τα προβλήματα της ταινίας). Όταν σήμερα γράφεις έναν χαρακτήρα που η μόνη του δραματουργική χρησιμότητα είναι η καταγωγή του ως κωμικό γκαγκ είναι απλά ανέμπνευστο, κλισεδιάρικο και τεμπέλικο γράψιμο. Επίσης εντελώς εκτός πραγματικότητας, ειδικά όταν τους δημιουργούν άνθρωποι που προφανώς έχουν να συναντήσουν Κυπραίο από την εποχή του Σπύρου Κυπριανού. 

Η ειρωνεία; Οι καλαμαράδες στις κυπριακές παραγωγές υπηρετούν μεν κάποια αναγκαία κλισέ (συνήθως σε ψάρι-έξω-απ’το-νερό κωμικές καταστάσεις) όμως εμφανίζονται ως κανονικοί, πολυδιάστατοι άνθρωποι, με μια ευρεία γκάμα χαρακτήρων (από λαφαζάνηδες και καρδιοκατακτητές μέχρι γκαφατζήδες, σοβαροί, ακόμα και κακοί) και ποτέ ως μονοδιάστατες καρικατούρες. 

Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

 

 

 

 

 

Αιματηρό οικογενειακό θρίλερ στη Λευκωσία: Καταζητείται 35χρονος για απόπειρα φόνου της συζύγου και της πεθεράς του

Αιματηρό οικογενειακό θρίλερ στη Λευκωσία: Καταζητείται 35χρονος για απόπειρα φόνου της συζύγου και της πεθεράς του

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ένα θρίλερ στην πρωτεύουσα μετά την αιματηρή επίθεση που σημειώθηκε το απόγευμα του Σαββάτου, αναστατώνοντας τη Λευκωσία.