Όταν ο κουρέας γίνεται ψυχολόγος – Γιατί οι άνδρες τούς εμπιστεύονται τα προβλήματά τους

«Οι άνθρωποι εμπιστεύονται τους κουρείς τους και συχνά τους εκμυστηρεύονται πράγματα που ίσως δεν θα μοιράζονταν με τη σύντροφο ή τους φίλους τους», λέει στο Euronews Health ο Ben Theophanous, ιδιοκτήτης και συνιδρυτής του Curfew Grooming.

Η οικειότητα που αναπτύσσεται ανάμεσα στον κουρέα και τον πελάτη είναι αρκετή για να ανοίξει μια προσωπική συζήτηση, χωρίς όμως το βάρος που μπορεί να συνοδεύει μια εξομολόγηση σε κάποιο πολύ κοντινό πρόσωπο. «Η σχέση είναι συχνά ισχυρή, αλλά υπάρχει και ένα στοιχείο επιφανειακής οικειότητας που δημιουργεί ένα μοναδικό πλαίσιο για να μοιραστεί κάποιος τα συναισθήματά του», εξηγεί ο Theophanous.

Αυτή ακριβώς τη σχέση εμπιστοσύνης αξιοποιεί μια πρωτότυπη βρετανική πρωτοβουλία, η οποία εκπαιδεύει κουρείς ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν πότε ένας άνθρωπος ενδεχομένως δυσκολεύεται ψυχικά, να ανοίγουν μαζί του μια ουσιαστική συζήτηση και, όταν χρειάζεται, να τον κατευθύνουν προς την κατάλληλη επαγγελματική βοήθεια.

Όταν ο κουρέας γίνεται «ψυχολόγος»

Το Curfew Grooming είναι ένα από τα περισσότερα από 100 κουρεία στο Ηνωμένο Βασίλειο που έχουν λάβει εκπαίδευση στις Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας (Mental Health First Aid – MHFA) μέσω της 12th Man Campaign. Η πρωτοβουλία δημιουργήθηκε το 2013 από τον νοσηλευτή ψυχικής υγείας Nick Little και τον φίλο του Oz Osborne, ο οποίος έχει φύγει από τη ζωή. Το όνομά της παραπέμπει στον «12ο παίκτη» μιας ποδοσφαιρικής ομάδας, δηλαδή στους φιλάθλους της, και η φιλοσοφία της είναι απλή: η συζήτηση για την ψυχική υγεία των ανδρών να γίνει μέρος της καθημερινότητας.

Γι’ αυτό η δράση δεν περιορίζεται στα κουρεία. Συμμετέχουν και στούντιο τατουάζ και άλλοι χώροι όπου αναπτύσσεται φυσικά μια προσωπική σχέση ένας προς έναν. Οι εργαζόμενοι που συμμετέχουν εθελοντικά παρακολουθούν ειδική διαδικτυακή εκπαίδευση, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν ενδείξεις ότι ένας πελάτης περνά δύσκολα, να γνωρίζουν πώς να κάνουν ουσιαστικές ερωτήσεις και πού να τον κατευθύνουν εάν χρειάζεται βοήθεια.

Υπάρχει όμως  μια βασική διαφορά: δεν εκπαιδεύονται για να γίνουν θεραπευτές, αλλά για να παρατηρούν, να ακούν και να ανοίγουν τον δρόμο προς τη βοήθεια. «Δίνουμε στους άνδρες μέσα στην κοινωνία την ευθύνη να προσέχουν τους φίλους και την οικογένειά τους. Να αναγνωρίζουν περισσότερο τα ζητήματα ψυχικής υγείας στη ζωή τους και να μιλούν γι’ αυτά», εξηγεί ο Nick Little.

Πρωτοβουλίες της κοινότητας, όπως αυτές, δεν υποκαθιστούν τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, δημιουργούν ένα πρώτο δίχτυ υποστήριξης πριν τα προβλήματα φτάσουν σε σημείο κρίσης. «Ας δείξουμε εμπιστοσύνη στην κοινωνία και ας επενδύσουμε στις επιχειρήσεις της κοινότητάς μας, γιατί εκεί βρίσκεται η πρώτη γραμμή», τονίζει ο Little.

Στη Δανία, η βοήθεια περνά μέσα από τη φύση

Η Βρετανία δεν είναι η μόνη χώρα που πειραματίζεται με διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης των ανδρών. Στη Δανία, το Vildmandsprojektet (Wild Man) δημιουργήθηκε ως ένα πρόγραμμα αποκατάστασης διάρκειας 9 έως 12 εβδομάδων για άνδρες που βρίσκονταν σε κρίση, χρησιμοποιώντας τη φύση ως βασικό μέρος της παρέμβασης.

Πίσω από την ιδέα βρίσκεται ο Simon Høegmark, ο οποίος εμπνεύστηκε και από μια βαθιά προσωπική εμπειρία. Σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής του ταξίδεψε στη Νορβηγία για πεζοπορία. «Ύστερα από αρκετές ημέρες με βαριές σκέψεις, έφτασα στην κορυφή ενός βουνού με θέα στο Lysefjord. Για μια σύντομη στιγμή, πέρασε από το μυαλό μου η σκέψη να πηδήξω», θυμάται. Λίγο αργότερα, καθώς ο ήλιος πέρασε μέσα από τα σύννεφα και φώτισε το τοπίο, περιγράφει ότι ένιωσε κάτι να αλλάζει μέσα του: «Βίωσα μια στιγμή όπου ξέχασα τον εαυτό μου, μια αίσθηση σύνδεσης και αγάπης για τη ζωή».

Ενώ η εμπειρία δεν έλυσε αμέσως την ψυχολογική του κρίση, τον οδήγησε όμως να διερευνήσει συστηματικά πώς η επαφή με τη φύση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην αποκατάσταση και την ψυχική ευεξία.

Πώς η φύση επιδρά θετικά στην ψυχολογία 

Μετά την έναρξη του προγράμματος το 2014, ο Høegmark και συνεργάτες του μελέτησαν την επίδρασή του στους συμμετέχοντες. Σε μελέτη 114 ανδρών, καταγράφηκε μετά το πρόγραμμα βελτίωση στη σωματική και ψυχική ποιότητα ζωής, καθώς και μείωση του αυτοαναφερόμενου στρες. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Høegmark, ορισμένες από τις βελτιώσεις εξακολουθούσαν να καταγράφονται έξι μήνες αργότερα.

Το πρόγραμμα λειτούργησε για περισσότερα από οκτώ χρόνια και περίπου 700 άνδρες συμμετείχαν στους κύκλους του. Η μέθοδος που αναπτύχθηκε, βασισμένη στους άξονες Φύση, Σώμα, Νους και Κοινότητα, έχει έκτοτε υιοθετηθεί από περισσότερους από 50 δήμους της Δανίας και έχει προσαρμοστεί ώστε να απευθύνεται και στα δύο φύλα.

Ο Høegmark βάζει, ωστόσο, ένα σαφές όριο: τέτοιες παρεμβάσεις δεν αντικαθιστούν την ψυχιατρική ή ψυχολογική φροντίδα. «Η μέθοδος πρέπει να χρησιμοποιείται συμπληρωματικά, μέσα σε ένα συνεκτικό πλαίσιο υπηρεσιών υγείας, με σαφείς διαδικασίες παραπομπής όταν κάποιος χρειάζεται πιο εξειδικευμένη φροντίδα», υπογραμμίζει.

Η σημασία του ανήκειν

Στην ίδια φιλοσοφία κινείται και η λεγόμενη κοινωνική συνταγογράφηση, την οποία εφαρμόζει το βρετανικό NHS, συνδέοντας ανθρώπους με δραστηριότητες στην κοινότητα – από ομάδες περπατήματος και κηπουρικής μέχρι τέχνη και χειροτεχνίες.

Η Stella Chan, καθηγήτρια τεκμηριωμένων ψυχολογικών θεραπειών στο Πανεπιστήμιο του Reading, βλέπει ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε αυτή την προσέγγιση: βρίσκεται πιο κοντά στην πραγματική ζωή των ανθρώπων και σε όσα ήδη τους ενδιαφέρουν. Είναι επίσης, όπως επισημαίνει, «λιγότερο στιγματιστική», κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για ανθρώπους που διστάζουν να περάσουν την πόρτα μιας υπηρεσίας ψυχικής υγείας.

Η κοινωνική συνταγογράφηση έχει δεχθεί και κριτική, καθώς από μόνη της δεν μπορεί να αντιμετωπίσει βαθύτερα κοινωνικά προβλήματα, όπως οι οικονομικές ανισότητες. Ωστόσο, ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική γέφυρα ανάμεσα στην ιατρική και τη μη ιατρική υποστήριξη.

ΠΗΓΗ: ygeiamou.gr