Σε μια ακόμη κρίσιμη καμπή εισέρχονται οι διεργασίες στο Κυπριακό, με τη συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, και του Τουρκοκύπριου ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, την ερχόμενη Τρίτη, 24 Νοεμβρίου, να αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία.
Το νέο τετ-α-τετ, που έχει προγραμματιστεί για τις 15:00 υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην προετοιμασία κοινής συνάντησης με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, και στη δυνατότητα να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική επανεκκίνηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Παρά την κινητικότητα των τελευταίων εβδομάδων, τα βασικά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να καταλήξουν σε κοινή αντίληψη για τα επόμενα βήματα; Μπορούν οι συζητήσεις για τη μεθοδολογία να οδηγήσουν σε διαπραγματεύσεις επί της ουσίας; Και, κυρίως, υπάρχει το αναγκαίο πολιτικό έδαφος ώστε η διαδικασία να ξεπεράσει τα εμπόδια που την κρατούν καθηλωμένη από το 2017;
Η επιδίωξη της Λευκωσίας και η συζήτηση για τη μεθοδολογία
Για την ελληνοκυπριακή πλευρά, κεντρικός στόχος παραμένει η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά, με διατήρηση του διαπραγματευτικού κεκτημένου και στη βάση του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών.
Η Λευκωσία επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η νέα προσπάθεια δεν θα εξελιχθεί σε μια διαδικασία επαναδιαπραγμάτευσης όσων είχαν ήδη συζητηθεί, αλλά θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ουσιαστική πρόοδο προς μια συνολική διευθέτηση.
Από την άλλη, ο Τουφάν Έρχιουρμαν έχει δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στη μεθοδολογία που θα διέπει μια νέα διαπραγματευτική προσπάθεια, επιμένοντας στην ανάγκη να υπάρχουν σαφείς όροι και προϋποθέσεις ώστε να αποφευχθεί μια ακόμη ατέρμονη διαδικασία.
Το ζήτημα της μεθοδολογίας, επομένως, δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια. Συνδέεται άμεσα με τον τρόπο έναρξης των συνομιλιών, τη διαχείριση ενδεχόμενων αδιεξόδων και την πολιτική προοπτική της διαδικασίας.
Το κατά πόσο μπορεί να βρεθεί κοινός τόπος σε αυτό το πεδίο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητούμενα της συνάντησης της Τρίτης.
Τα οδοφράγματα ως δοκιμασία της διαδικασίας
Ιδιαίτερη θέση στις επαφές των δύο πλευρών κατέχει το ζήτημα των νέων σημείων διέλευσης, το οποίο έχει αναδειχθεί σε πρακτική δοκιμασία της δυνατότητας επίτευξης συμφωνιών.
Οι συζητήσεις για τη Μια Μηλιά, την Αθηένου και το Πυρόι παραμένουν στο προσκήνιο, με τη Λευκωσία να εκφράζει την εκτίμηση ότι είναι εφικτό να υπάρξει πρόσθετη συμφωνία πριν από την κοινή συνάντηση υπό τον Γενικό Γραμματέα.
Η σημασία των οδοφραγμάτων δεν περιορίζεται στην καθημερινότητα των πολιτών και στη διευκόλυνση των μετακινήσεων. Αποκτά και πολιτική διάσταση, καθώς μια απτή συμφωνία θα μπορούσε να ενισχύσει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στις δύο πλευρές και να δημιουργήσει θετικότερες συνθήκες για τη συνέχεια.
Την ίδια ώρα, οι εκκρεμότητες γύρω από συγκεκριμένα σημεία διέλευσης καταδεικνύουν ότι ακόμη και τα πρακτικά ζητήματα μπορούν να αποκτήσουν σύνθετες πολιτικές προεκτάσεις.
Ο παράγοντας Άγκυρα και τα όρια της κινητικότητας
Στην εξίσωση του Κυπριακού παραμένει καθοριστικός ο ρόλος της Τουρκίας, με τις δημόσιες τοποθετήσεις της Άγκυρας να εξακολουθούν να αναδεικνύουν τις ουσιαστικές διαφορές ως προς τη βάση επίλυσης.
Η τουρκική θέση περί δύο κρατών βρίσκεται σε αντίθεση με το πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως αυτό καθορίζεται από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Αυτή η απόσταση αποτελεί βασική παράμετρο για την αξιολόγηση των προοπτικών μιας νέας διαπραγματευτικής προσπάθειας.
Παράλληλα, η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι επαφές με την Άγκυρα προσθέτουν ακόμη μία διάσταση στις εξελίξεις, καθώς το Κυπριακό παραμένει συνδεδεμένο με το ευρύτερο πλαίσιο των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο η κινητικότητα σε διπλωματικό επίπεδο μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική σύγκλιση επί των βασικών ζητημάτων.
Στο βάθος η συνάντηση με Γκουτέρες
Η συνάντηση της Τρίτης εντάσσεται στην προετοιμασία της επόμενης κοινής επαφής υπό τον Αντόνιο Γκουτέρες, με τον διεθνή οργανισμό να επιδιώκει να διαπιστώσει εάν υπάρχει επαρκές έδαφος για περαιτέρω βήματα.
Στο διπλωματικό προσκήνιο βρίσκεται και το ενδεχόμενο μιας διευρυμένης συνάντησης, με συμμετοχή των εγγυητριών δυνάμεων, εφόσον προηγηθεί η αναγκαία πρόοδος.
Ωστόσο, η σύγκληση μιας τέτοιας διαδικασίας δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Η πρόκληση για τα Ηνωμένα Έθνη είναι να διατηρήσουν τη δυναμική των επαφών, χωρίς να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η διαδικασία προχωρεί περισσότερο σε επίπεδο συναντήσεων παρά σε επίπεδο πραγματικών συγκλίσεων.
Η επόμενη ημέρα και τα πολιτικά μηνύματα
Η επικείμενη συνάντηση Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν δεν αναμένεται να δώσει απαντήσεις σε όλα τα ανοικτά κεφάλαια του Κυπριακού. Θα αποτελέσει, ωστόσο, ακόμη μία ένδειξη για το κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να συνεννοηθούν ως προς τον οδικό χάρτη της επόμενης περιόδου.
Στο επίκεντρο θα βρεθούν τόσο οι εκκρεμότητες των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης όσο και τα ζητήματα ουσίας και διαδικασίας που θα καθορίσουν την προετοιμασία των επόμενων επαφών.
Η διατήρηση του διαλόγου αποτελεί δεδομένο της παρούσας συγκυρίας. Εκείνο που παραμένει ζητούμενο είναι η μετάβαση από τις συναντήσεις και τις δημόσιες διακηρύξεις σε συγκεκριμένες συμφωνίες και, τελικά, σε μια ουσιαστική διαπραγματευτική διαδικασία.
Με το Κυπριακό να συμπληρώνει σχεδόν μία δεκαετία χωρίς επίσημες συνομιλίες για συνολική λύση, η συνάντηση της Τρίτης αποκτά τη σημασία ενός ακόμη σταθμού στην προσπάθεια να γεφυρωθεί η απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική κινητικότητα και την πραγματική πρόοδο.
Το κατά πόσο θα αποτελέσει βήμα προς αυτή την κατεύθυνση θα φανεί όχι μόνο από τις δηλώσεις που θα ακολουθήσουν, αλλά κυρίως από τις συγκεκριμένες αποφάσεις και τα επόμενα βήματα που θα προκύψουν.


