Οι έρευνες των Αρχών βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με τις συνομιλίες των δύο χειριστών με τον πύργο ελέγχου και το υλικό από τις κάμερες να μπαίνουν στο μικροσκόπιο.
Νέο βίντεο αποτυπώνει καρέ-καρέ την πορεία του μαχητικού στα τελευταία δευτερόλεπτα πριν από την τραγωδία. Στα πλάνα, το Phantom καταγράφεται αρχικά να ανεβαίνει στον ουρανό της Τανάγρας, στο πλαίσιο της επίδειξης. Για λίγα δευτερόλεπτα η πτήση εξελίσσεται κανονικά. Στη συνέχεια, το αεροσκάφος πραγματοποιεί δεξιά στροφή και αρχίζει να χάνει απότομα ύψος. Η πορεία του γίνεται ανεξέλεγκτη, ενώ οι χειριστές επιχειρούν ελιγμούς σε πολύ χαμηλό ύψος. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, το μαχητικό κατευθύνεται προς το έδαφος. Ακολουθεί η σφοδρή πρόσκρουση.
Στο μικροσκόπιο τα βίντεο της συντριβής και οι συνομιλίες με τον πύργο ελέγχου
Οι δύο χειριστές δεν πρόλαβαν να εγκαταλείψουν το αεροσκάφος. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες δεν υπήρξε χρόνος για την ενεργοποίηση του συστήματος εκτίναξης. Παράλληλα, εξετάζεται εάν οι χειριστές επιχείρησαν να κατευθύνουν το αεροσκάφος μακριά από κατοικημένες περιοχές και από το πλήθος που βρισκόταν στην αεροπορική βάση της Τανάγρας.
Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί το Phantom έχασε τόσο απότομα ύψος κατά τη δεξιά στροφή. Σημαντικά στοιχεία θα αντληθούν από τα βίντεο που κατέγραψαν τη μοιραία πτήση από διαφορετικές γωνίες. Η Επιτροπή Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων έχει στη διάθεσή της υλικό από κάμερες των διοργανωτών, τηλεοπτικών συνεργείων και ιδιωτών.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι συνομιλίες των δύο χειριστών με τον πύργο ελέγχου, ώστε να διαπιστωθεί αν υπήρξε αναφορά ένδειξης βλάβης ή άλλου προβλήματος πριν την πτώση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ανασύνθεση του σημείου πρόσκρουσης και της διασποράς των συντριμμιών, ώστε να διαπιστωθεί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια τι συνέβη πριν από τη συντριβή.
Τα δεδομένα και τα σενάρια για τη συντριβή του Phantom στην Τανάγρα
Ο ειδικός αεροπορικής ασφάλειας Μανούσος Τραχαλάκης δήλωσε ότι το μόνο δεδομένο που μπορεί αυτή τη στιγμή να ειπωθεί με ασφάλεια είναι ότι υπήρξε ένας ελιγμός σε πολύ χαμηλό ύψος και, στη συνέχεια, μια τροχιά προς το έδαφος, από την οποία δεν υπήρξε επιτυχής ανάκτηση.
Ωστόσο, όπως εξήγησε, στο Open, η ανάλυση του οπτικού υλικού από μόνη της δεν επαρκεί για να προσδιοριστεί αν προηγήθηκε τεχνική βλάβη, απώλεια ενέργειας, απώλεια ελέγχου ή ανθρώπινος παράγοντας.
Το έργο των Αρχών δυσχεραίνει το γεγονός ότι το συγκεκριμένο αεροσκάφος δεν διαθέτει σύστημα καταγραφής στοιχείων πτήσης, δηλαδή «μαύρο κουτί».
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που προκύπτουν είναι αν ένα αυτόματο σύστημα θα μπορούσε να αποτρέψει την πρόσκρουση. Ο κ. Τραχαλάκης ανέφερε ότι τα σύγχρονα αεροσκάφη τρίτης γενιάς, όπως τα F-16 και F-35, διαθέτουν συστήματα που αντιλαμβάνονται την επικείμενη πρόσκρουση στο έδαφος. Τα συστήματα αυτά μπορούν να παρέμβουν αυτόματα, να διορθώσουν τη στάση του αεροσκάφους και να το επαναφέρουν σε ασφαλές ύψος.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν αποτελούν πανάκεια. Αν η ταχύτητα ή ο ρυθμός καθόδου είναι υπερβολικά μεγάλοι, ακόμη και τα πιο εξελιγμένα συστήματα ενδέχεται να μην προλάβουν να αποτρέψουν τη σύγκρουση.
Όσον αφορά στο Phantom, τα πρώτα αεροσκάφη του τύπου παραλήφθηκαν μετά το 1974. Παρά την παλαιότητά τους, έχουν υποστεί αναβαθμίσεις που τους επιτρέπουν να πετούν με ασφάλεια. Ωστόσο, δε διαθέτουν τα σύγχρονα αυτόματα συστήματα αποτροπής πρόσκρουσης.
Ο κ. Τραχαλάκης αναφέρθηκε και στον υψηλό κίνδυνο που ενέχουν οι αεροπορικές επιδείξεις, καθώς τα μαχητικά εκτελούν σύνθετους ελιγμούς σε πολύ χαμηλό ύψος και κοντά στο έδαφος.
Δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα προς το παρόν
Ο πτέραρχος ε.α. και αμυντικός αναλυτής Κώστας Ιατρίδης, αναφέρθηκε στα πιθανά σενάρια που θα μπορούσαν να εξηγήσουν την τραγωδία στην Τανάγρα, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο πως αυτή τη στιγμή δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
«Μπορεί να υπήρξε κάποιο πρόβλημα στα χειριστήρια, να μην μπορούσε να επανέλθει. Μπορεί να είχε κάποιο πρόβλημα υγείας ο ίδιος ο χειριστής – και αυτό δεν πρέπει να το αποκλείσουμε. Και βεβαίως δεν πρέπει να αφήσουμε εκτός το ενδεχόμενο ενός CFIT, δηλαδή ένα Control Flight into Terrain, δηλαδή μία ελεγχόμενη πτήση μέχρι την πρόσκρουση. Τι είναι αυτή; Είναι μία κατάσταση στην οποία έρχεται ο χειριστής, που σημαίνει απώλεια της χωρικής επίγνωσης ή απώλεια του χωρικού προσανατολισμού».
Όπως εξήγησε «ο χειριστής εκείνη τη στιγμή δεν έχει μία απόλυτη αντίληψη το πώς κινείται το αεροσκάφος σε σχέση με τον χώρο ή με το έδαφος, δηλαδή τι κλίση έχει, τι ταχύτητα έχει, ποια είναι η πορεία του. Δηλαδή άλλα αισθάνεται ο χειριστής και άλλα συμβαίνουν στην πραγματικότητα με το αεροσκάφος».
Τανάγρα: Πιθανό να παρουσίασε απώλεια στήριξης το Phantom
Την εκτίμηση ότι το F-4 Phantom II ενδέχεται να παρουσίασε απώλεια στήριξης κατά την εκτέλεση ενός ιδιαίτερα απαιτητικού ελιγμού διατύπωσε ο εμπειρογνώμονας αεροπορικών ατυχημάτων και πρώην πιλότος της Αεροπορίας Στρατού, Παντελής Φραγκούλης.
Ο κ. Φραγκούλης υπογράμμισε, ωστόσο, ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα, καθώς τα ακριβή αίτια της συντριβής διερευνώνται από την αρμόδια επιτροπή της Πολεμικής Αεροπορίας.
Αναλύοντας τις εικόνες από τη μοιραία πτήση, ο κ. Φραγκούλης εξήγησε στην ΕΡΤ, ότι το αεροσκάφος εκτελούσε έναν δύσκολο ελιγμό σε πολύ χαμηλό ύψος.
«Το αεροσκάφος πραγματοποιούσε βύθιση με μεγάλη ταχύτητα και ταυτόχρονα στροφή, προκειμένου να προσεγγίσει τον διάδρομο. Κατά τη διάρκεια αυτής της στροφής εκτιμώ ότι ενδέχεται να περιήλθε σε απώλεια στήριξης», δήλωσε.
Η απώλεια στήριξης σημειώνεται όταν οι πτέρυγες δεν παράγουν πλέον την αναγκαία άντωση για να παραμείνει το αεροσκάφος στον αέρα. Σε συνθήκες χαμηλού ύψους, τα χρονικά περιθώρια αντίδρασης και ανάκτησης του ελέγχου είναι εξαιρετικά περιορισμένα.
Ο κ. Φραγκούλης διατύπωσε επίσης την εκτίμηση ότι οι δύο χειριστές παρέμειναν στο αεροσκάφος, προσπαθώντας μέχρι την τελευταία στιγμή να το κατευθύνουν μακριά από τους θεατές και τις κατοικημένες περιοχές.
«Οι πιλότοι δεν ήθελαν να πέσει το αεροσκάφος πάνω στον κόσμο ή σε κατοικίες. Εκτιμώ ότι προσπάθησαν μέχρι την τελευταία στιγμή να το σώσουν και να το απομακρύνουν», σημείωσε.
Σε ό,τι αφορά το γεγονός ότι δεν ενεργοποιήθηκε το σύστημα εκτίναξης, ο κ. Φραγκούλης ανέφερε ότι το πολύ χαμηλό ύψος και η προσπάθεια ελέγχου της πορείας του αεροσκάφους ενδέχεται να αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες. Επισήμανε, πάντως, ότι και αυτή η παράμετρος θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από την επίσημη έρευνα.
«Οι πιλότοι μας εκτελούν καθημερινά δύσκολες αποστολές και αναχαιτίσεις στο Αιγαίο, με αυταπάρνηση και αίσθημα ευθύνης. Είναι οι άνθρωποι που υπερασπίζονται την πατρίδα, ακόμη και με κίνδυνο της ζωής τους», κατέληξε.
Έμπειροι οι δύο πιλότοι που έχασαν τη ζωή τους στην τανάγρα
Οι δύο χειριστές του μοιραίου Phantom, ο 40χρονος Επισμηναγός Ιωάννης Μπλέσιας και ο 37χρονος Σμηναγός Δημήτριος Πέτρου, ήταν ιδιαίτερα έμπειροι αεροπόροι της 348 Μοίρας Τακτικής Αεροπορίας «Άρης», με περισσότερες από 1.500 ώρες πτήσης.
Ο επισμηναγός (Ι) Ιωάννης Μπλέσιας
Ο Ιωάννης Μπλέσιας ζούσε στον Πύργο και ήταν πατέρας ενός πεντάχρονου αγοριού.
Ο Δημήτριος Πέτρου καταγόταν από την Ήπειρο και ήταν πατέρας ενός μωρού. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδόθηκαν μετά την τραγωδία, η οικογένειά του προετοίμαζε για τις επόμενες ημέρες τη βάπτιση της μόλις πέντε μηνών κόρης του.
Ο σμηναγός (Ι) Δημήτρης Πέτρου