ΕΛΑΜ: Η εσωκομματική κάλπη, οι γέφυρες με τον ΔΗΣΥ και το μεγάλο δίλημμα των Προεδρικών του 2028

Υπό την ηγεσία του Χρίστου Χρίστου, το κόμμα εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, με τις εσωκομματικές διαδικασίες να προηγούνται της σταδιακής διαμόρφωσης της στρατηγικής, για τις Προεδρικές Εκλογές του 2028. Στο παρασκήνιο, οι σχέσεις με τον Δημοκρατικό Συναγερμό εμφανίζονται βελτιωμένες, ενώ η προοπτική στήριξης του Νίκου Χριστοδουλίδη, αποτελεί ένα από τα σενάρια που συγκεντρώνουν ενδιαφέρον.

Πρώτος σταθμός οι εσωκομματικές εκλογές

Πριν από τις αποφάσεις για τις Προεδρικές, το ΕΛΑΜ έχει να ολοκληρώσει μια σημαντική εσωτερική διαδικασία. Το Σάββατο, 24 Οκτωβρίου, έχει προγραμματιστεί εκλογική διαδικασία στη Λευκωσία, για την ανάδειξη μελών του Επαρχιακού Συμβουλίου και των αιρετών μελών της Κεντρικής Επιτροπής. Η 2α Νοεμβρίου, έχει οριστεί ως ημερομηνία υποβολής υποψηφιοτήτων, για τις θέσεις της ηγεσίας του κόμματος.

Πρόκειται για τις πρώτες εσωκομματικές εκλογές αυτής της μορφής, από την ίδρυση του ΕΛΑΜ, σε μια συγκυρία κατά την οποία η διεύρυνση της εκλογικής του απήχησης, δημιουργεί νέες απαιτήσεις, για την οργανωτική του λειτουργία.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται, φυσικά, στη θέση του προέδρου. Με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το ενδεχόμενο να μην υπάρξει ανθυποψήφιος του Χρίστου Χρίστου εμφανίζεται υπαρκτό. Δεν μπορεί, ωστόσο, να θεωρηθεί δεδομένο, πριν ολοκληρωθεί η υποβολή των υποψηφιοτήτων.

Η παραμονή του στην ηγεσία, θα διατηρούσε τη συνέχεια στην κορυφή του κόμματος, αφήνοντας στον ίδιο την ευθύνη να διαχειριστεί τις σημαντικές αποφάσεις, που αφορούν το μέλλον του ΕΛΑΜ. Η απουσία εσωκομματικής αναμέτρησης, εφόσον επιβεβαιωθεί, δεν σημαίνει ότι απουσιάζουν και τα διλήμματα. Αντίθετα, το πραγματικό πολιτικό τεστ θα αφορά τη στρατηγική που θα επιλεγεί ενόψει του 2028 και το κατά πόσο η αυξημένη κοινοβουλευτική δύναμη, θα αξιοποιηθεί για αυτόνομη διεκδίκηση, ή για αναζήτηση συνεργασιών.

Οι σχέσεις με την Αννίτα Δημητρίου και η αλλαγή κλίματος

Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της νέας πολιτικής περιόδου, είναι η μεταβολή στις σχέσεις του Χρίστου Χρίστου με την πρόεδρο του ΔΗΣΥ, Αννίτα Δημητρίου.

Οι δύο πλευρές, είχαν βρεθεί αρκετές φορές σε τροχιά αντιπαράθεσης, με τον πρόεδρο του ΕΛΑΜ να αποκλείει κατά το παρελθόν τη στήριξή της, για την Προεδρία της Βουλής. Τα δεδομένα, ωστόσο, φαίνεται να έχουν μεταβληθεί. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Πρόεδρο του ΕΛΑΜ,  οι σχέσεις των δύο κομμάτων έχουν βελτιωθεί, μεταξύ άλλων μετά τη συμφωνία για την ανάληψη της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Άμυνας από το ΕΛΑΜ και τις επαφές στελεχών των δύο πλευρών.

Η εξέλιξη, έχει πολιτική σημασία, χωρίς να αποτελεί από μόνη της ένδειξη, ότι έχει συμφωνηθεί συνεργασία για τις Προεδρικές. Η κοινοβουλευτική συνεννόηση, δεν συνεπάγεται αυτόματα εκλογική συμμαχία, ιδιαίτερα όταν εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές και ανταγωνισμός, για την επιρροή στον δεξιό χώρο.

Η απόφαση της Αννίτας Δημητρίου να αποσύρει την υποψηφιότητά της από τη διαδικασία διεκδίκησης του προεδρικού χρίσματος του ΔΗΣΥ, στις 8 Οκτωβρίου, προσθέτει ένα ακόμη δεδομένο, στο μεταβαλλόμενο σκηνικό. Η εσωκομματική διαδικασία του ΔΗΣΥ, συνεχίζεται με άλλους διεκδικητές, γεγονός που σημαίνει ότι το ΕΛΑΜ, θα πρέπει να αξιολογήσει τις επιλογές του, όταν ξεκαθαρίσει ποιος θα εκπροσωπήσει τελικά την παράταξη στις Προεδρικές.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης και η προοπτική συνεργασίας

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά τη σχέση του ΕΛΑΜ, με τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Η στάση του κόμματος απέναντι στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, έχει παρουσιάσει σημεία σύγκλισης σε σειρά θεμάτων, με το Κυπριακό να παραμένει πεδίο ουσιαστικών διαφορών.

Η υποστήριξη που έδωσε μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του ΕΛΑΜ, στον δεύτερο γύρο των Προεδρικών του 2023 προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη, αποτελεί ένα στοιχείο που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Παράλληλα, οι επαφές με το Προεδρικό και οι κατά καιρούς παρεμβάσεις του κόμματος σε κυβερνητικά ζητήματα-όπως το θέμα του μεταναστευτικού- έχουν ενισχύσει τις εκτιμήσεις περί πολιτικής προσέγγισης.

Το ενδεχόμενο στήριξης του Νίκου Χριστοδουλίδη από το ΕΛΑΜ, θα μπορούσε να δημιουργήσει περιθώρια συνεννόησης, για συγκεκριμένες πολιτικές προτεραιότητες. Θα έθετε, όμως, και το ερώτημα των ανταλλαγμάτων, καθώς μια εκλογική συνεργασία, μπορεί να δημιουργήσει προσδοκίες για συμμετοχή στη διακυβέρνηση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν συμφωνηθεί υπουργεία ή διορισμοί.

Για το ΕΛΑΜ, η πρόκληση θα ήταν να αποδείξει ότι μπορεί να διατηρήσει την πολιτική του ταυτότητα, ακόμη και αν στηρίξει έναν υποψήφιο, που προέρχεται εκτός των κομματικών του γραμμών.

Αυτόνομη κάθοδος ή στήριξη άλλου υποψηφίου;

Το 10,9% των βουλευτικών εκλογών, αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς, αλλά δεν μεταφέρεται αυτομάτως, στις Προεδρικές. Οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις, έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθώς στις Προεδρικές, η προσωπικότητα των υποψηφίων, οι συμμαχίες και η δυναμική του δεύτερου γύρου, επηρεάζουν σημαντικά, τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων.

Η αυτόνομη κάθοδος θα επέτρεπε στο ΕΛΑΜ να μετρήσει τις δυνάμεις του, με δικό του υποψήφιο και να διατηρήσει την ανεξαρτησία του. Θα έδινε, επίσης, στον Χρίστο Χρίστου, τη δυνατότητα να απευθυνθεί απευθείας στο εκλογικό σώμα, προβάλλοντας τις θέσεις του κόμματος, χωρίς τους περιορισμούς μιας συμφωνίας, με άλλη πολιτική δύναμη.

Από την άλλη πλευρά, η στήριξη ενός υποψηφίου, με πιθανότητες να διεκδικήσει την εκλογή, θα μπορούσε να προσφέρει στο ΕΛΑΜ τη δυνατότητα να διαπραγματευτεί πολιτικές δεσμεύσεις και να διεκδικήσει μεγαλύτερη συμμετοχή, στη λήψη αποφάσεων.

Καμία από τις δύο επιλογές, δεν είναι χωρίς κόστος. Η αυτόνομη κάθοδος, διατηρεί την εκλογική αυτονομία, αλλά δεν εγγυάται ανάλογη επιρροή, στην τελική έκβαση. Η συνεργασία, προσφέρει προοπτικές συνεννόησης, αλλά ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος, ιδιαίτερα από όσους θεωρούν ότι η σημερινή δυναμική πρέπει να αξιοποιηθεί, για την περαιτέρω ενίσχυση της αυτοτέλειάς του.

Η απόφαση που θα καθορίσει το 2028

Το ΕΛΑΜ δεν φαίνεται να βιάζεται να ανοίξει τα χαρτιά του. Η ολοκλήρωση των εσωκομματικών διαδικασιών και η αποσαφήνιση των υποψηφιοτήτων του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ, θα προσφέρουν περισσότερα δεδομένα για τις τελικές επιλογές του.

Ο Χρίστος Χρίστου, βρίσκεται μπροστά σε μια απόφαση που αφορά πολύ περισσότερα, από την επιλογή ενός υποψηφίου. Αφορά τον τρόπο, με τον οποίο το ΕΛΑΜ αντιλαμβάνεται τον ρόλο του, στο πολιτικό σύστημα: ως αυτόνομη δύναμη, που διεκδικεί τη δική της εκλογική καταγραφή, ή ως παράγοντα που επιδιώκει να μετατρέψει την κοινοβουλευτική του ισχύ, σε συμμετοχή στη διακυβέρνηση.

Οι εσωκομματικές εκλογές θα αποτελέσουν το πρώτο βήμα. Οι σχέσεις με τον ΔΗΣΥ και το Προεδρικό, θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν το περιβάλλον, μέσα στο οποίο θα ληφθούν οι αποφάσεις. Το τελικό δίλημμα, όμως, παραμένει ανοιχτό: πόση από την αυτονομία του είναι διατεθειμένο να διατηρήσει το ΕΛΑΜ και πόση πολιτική επιρροή θα επιδιώξει, μέσα από μια πιθανή συνεργασία;