Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο περιεχόμενο του βίντεο, ή στη διερεύνηση ποινικών ευθυνών. Το πραγματικό πρόβλημα για τα κόμματα της συμπολίτευσης είναι το πολιτικό αποτύπωμα της υπόθεσης, η εικόνα διαπλοκής που δικαίως ή αδίκως, δημιουργείται στην κοινωνία και το κατά πόσο αυτά, είναι διατεθειμένα να συνεχίσουν να πληρώνουν το κόστος της συμμετοχής τους στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη.
Το ΔΗΚΟ σε θέση άμυνας
Το Δημοκρατικό Κόμμα είναι ίσως το κόμμα που αισθάνεται πιο έντονα την πίεση. Η συνάντηση της ηγεσίας του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το περασμένο Σάββατο στο Προεδρικό, με αντικείμενο τις εξηγήσεις για το βίντεο και τις κυβερνητικές χειρισμούς, δεν ήταν τυπική. Αντιθέτως, σύμφωνα με πληροφορίες, διεξήχθη σε βαρύ κλίμα, με την ηγεσία του κόμματος να εκφράζει έντονο προβληματισμό για τη ζημιά που προκαλείται.
Ακολούθησε η συνεδρίαση της Γραμματείας του ΔΗΚΟ, όπου το θέμα κυριάρχησε, επιβεβαιώνοντας ότι το κόμμα δεν μπορεί να αγνοήσει ούτε τη δημόσια δυσαρέσκεια ούτε τις εσωκομματικές ανησυχίες. Το ΔΗΚΟ, που ήδη καταγράφει φθορά από τη συμμετοχή του στη διακυβέρνηση, βλέπει πλέον ξεκάθαρα τον κίνδυνο η υπόθεση να μετατραπεί σε μόνιμο βαρίδι μέχρι τις κάλπες.
Δεν είναι τυχαίο ότι στο παρασκήνιο ακούγονται όλο και πιο συχνά φωνές που θέτουν έστω και έμμεσα, ζήτημα επαναξιολόγησης της στήριξης προς την κυβέρνηση, εάν δεν υπάρξουν ξεκάθαρες και πειστικές απαντήσεις επί της ουσίας.
Η ΕΔΕΚ υψώνει αποστάσεις
Ακόμη πιο ξεκάθαρη, είναι η στάση της ΕΔΕΚ. Το κόμμα δεν περιορίστηκε σε γενικόλογες τοποθετήσεις, αλλά ζήτησε ευθέως την απομάκρυνση του Διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου, Χαράλαμπου Χαραλάμπους. Με τη θέση αυτή, η ΕΔΕΚ στέλνει σαφές μήνυμα ότι δεν προτίθεται να ταυτιστεί με πρακτικές ή εικόνες που παραπέμπουν σε διαπλοκή και ευνοιοκρατία.
Η στάση αυτή δεν είναι τυχαία. Η ΕΔΕΚ γνωρίζει ότι η εκλογική της βάση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε ζητήματα πολιτικής ηθικής και διαφάνειας. Σε μια περίοδο που τα κόμματα καταρτίζουν ψηφοδέλτια και επιχειρούν να ανασυσπειρώσουν ψηφοφόρους, κάθε σκιά λειτουργεί πολλαπλασιαστικά εις βάρος τους.
Με τη δημόσια τοποθέτησή της, η ΕΔΕΚ επιχειρεί αφενός να διαχωρίσει τη θέση της από την κυβερνητική φθορά και αφετέρου να προειδοποιήσει ότι υπάρχουν όρια στο πολιτικό κόστος, που είναι διατεθειμένη να αναλάβει.
Η ΔΗΠΑ στο ενδιάμεσο
Η Δημοκρατική Παράταξη βρίσκεται σε πιο διακριτική, αλλά εξίσου δύσκολη θέση. Ως μικρότερος κυβερνητικός εταίρος, έχει περιορισμένα περιθώρια κινήσεων, ωστόσο η πίεση είναι υπαρκτή. Η ΔΗΠΑ γνωρίζει ότι δεν διαθέτει την πολυτέλεια να φορτωθεί σκάνδαλα ή σκιές που δεν της αναλογούν, ιδιαίτερα σε μια εκλογική αναμέτρηση όπου θα κριθεί η κοινοβουλευτική της παρουσία.
Ο χρόνος ως καταλύτης
Το βίντεο και οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη χρονική συγκυρία. Τα κόμματα της συμπολίτευσης δεν βρίσκονται απλώς στη μέση της κυβερνητικής θητείας, αλλά στην αρχή μιας μακράς προεκλογικής περιόδου. Κάθε λάθος, κάθε υπόθεση που μένει μετέωρη, κινδυνεύει να τους ακολουθεί μέχρι την κάλπη.
Γι’ αυτό και δεν αποκλείεται το επόμενο διάστημα να δούμε κινήσεις αποστασιοποίησης, ή ακόμη και αποχωρήσεις από τη στήριξη προς την κυβέρνηση. Όχι απαραίτητα άμεσες ή θεαματικές, αλλά σταδιακές και πολιτικά υπολογισμένες. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: Τα κόμματα της συμπολίτευσης δεν είναι διατεθειμένα να πληρώσουν άλλο πολιτικό κόστος για υποθέσεις που δεν ελέγχουν, ούτε να μπουν στις εκλογές με την εικόνα του «συνυπεύθυνου».
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η κυβέρνηση θα καταφέρει να αποσυμπιέσει την κατάσταση ή αν το βίντεο αυτό θα αποτελέσει το σημείο καμπής που θα αναδιατάξει τις πολιτικές ισορροπίες ενόψει του 2026.
Οι αντιδράσεις μετά την αποχώρηση της Πρώτης Κυρίας – «Κίνηση αναγκαία αλλά όχι επαρκής»
Η απόφαση της Πρώτης Κυρίας, Φιλίππας Καρσερά Χριστοδουλίδη, να αποχωρήσει από τον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, δεν έκλεισε τον κύκλο των αντιδράσεων. Αντιθέτως, άνοιξε έναν νέο γύρο πολιτικής πίεσης, προς την κυβέρνηση. Παρά το γεγονός ότι η κίνηση αποτιμήθηκε από ορισμένους ως αναγκαία για λόγους πολιτικής ευθιξίας, κανένα κόμμα, ούτε καν από αυτά που στηρίζουν την κυβέρνηση, δεν εμφανίστηκε διατεθειμένο να τη θεωρήσει επαρκή.
Η ΕΔΕΚ και το ΔΗΚΟ, αλλά και πολιτικοί χώροι εκτός συμπολίτευσης, ξεκαθάρισαν ότι η αποχώρηση της Πρώτης Κυρίας από τον Φορέα δεν απαντά στα κρίσιμα ερωτήματα που έχουν τεθεί. Το επίμαχο βίντεο, οι αναφορές σε χρηματοδοτήσεις, οι σχέσεις προσώπων με το Προεδρικό και η γενικότερη εικόνα που εκπέμπεται προς την κοινωνία δεν αντιμετωπίζονται με μία μόνο κίνηση, όσο συμβολική κι αν είναι.
Το κυρίαρχο σχόλιο που ακούγεται πλέον ανοιχτά στα πολιτικά επιτελεία είναι ότι «δεν φτάνει». Η κυβέρνηση καλείται να ξεκαθαρίσει κάθε σκιά που έχει δημιουργηθεί, να απαντήσει τεκμηριωμένα για το περιεχόμενο του βίντεο και να τοποθετηθεί με σαφήνεια για το κατά πόσο υπήρξαν πρακτικές ή συμπεριφορές που εκθέτουν θεσμούς και πρόσωπα.
Παράλληλα, ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η κυβερνητική γραμμή περί «υβριδικής επίθεσης». Αν πράγματι, όπως διαρρέεται από τον λόφο, υπάρχουν πληροφορίες ή ενδείξεις ότι πίσω από τη δημοσιοποίηση του βίντεο βρίσκονται ξένα κέντρα, όπως η Τουρκία ή η Ρωσία, τότε η κυβέρνηση δεν μπορεί να περιοριστεί σε εσωτερικές διαβεβαιώσεις ή γενικές αναφορές. Οφείλει να ενημερώσει επίσημα την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς θεσμούς, ιδίως σε μια περίοδο όπου η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται στο επίκεντρο ευρωπαϊκών και γεωπολιτικών εξελίξεων.
Διαφορετικά, η κυβέρνηση κινδυνεύει να βρεθεί εκτεθειμένη σε δύο επίπεδα: Αφενός απέναντι στην κυπριακή κοινωνία, που εύλογα θα θεωρήσει ότι η επίκληση ξένου δάκτυλου χρησιμοποιείται ως άλλοθι, αφετέρου απέναντι στους ευρωπαίους εταίρους, εάν αποδειχθεί ότι σοβαροί ισχυρισμοί δεν συνοδεύονται από επίσημη ενημέρωση και αποδεικτικά στοιχεία.
Το ΑΚΕΛ με ανοιχτή επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τονίζει ότι η παραίτηση της Πρώτης Κυρίας δεν κλείνει την υπόθεση και ζήτησε ευθέως την παύση του Διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου, την κατάργηση του Ταμείου, τη δημοσιοποίηση των δωρητών και την άμεση παρέμβαση των αρμόδιων θεσμών. Το κόμμα της Αριστεράς κάνει λόγο για θεσμική, πολιτική αλλά και προσωπική ευθύνη του Προέδρου, υπογραμμίζοντας ότι η κοινωνία δεν θα αποδεχθεί καμία προσπάθεια συγκάλυψης.
Ανάλογη, αν και λιγότερο οξύτατη, ήταν και η τοποθέτηση του ΔΗΣΥ. Σημειώνει, ότι η αποχώρηση της Πρώτης Κυρίας δεν αρκεί από μόνη της και ότι απαιτείται πλήρης διαλεύκανση της υπόθεσης, με θεσμικό τρόπο και απόλυτη διαφάνεια. Ο ΔΗΣΥ τονίζει ότι η αξιοπιστία των θεσμών και της χώρας πλήττεται σοβαρά και πως η κυβέρνηση οφείλει να δώσει πειστικές εξηγήσεις, χωρίς υπεκφυγές και χωρίς να μετακυλίει τις ευθύνες αλλού.
Το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών αποτίμησε θετικά την απόφαση της Πρώτης Κυρίας να αποχωρήσει από τον Φορέα, σημειώνοντας ωστόσο πως αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για βαθύτερες θεσμικές αλλαγές. Παράλληλα, κάλεσε και τον Διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου να προβεί σε ανάλογη ενέργεια, επαναφέροντας τη γνωστή ρήση ότι «η γυναίκα του Καίσαρα δεν πρέπει μόνο να είναι τίμια, αλλά και να φαίνεται τίμια». Οι Οικολόγοι επιμένουν ότι η απάντηση της κυβέρνησης δεν μπορεί να είναι επικοινωνιακή, αλλά οφείλει να είναι τεκμηριωμένη και πλήρης.
Ακόμη πιο σκληρή ήταν η ανακοίνωση του Κινήματος Άλμα – Πολίτες για την Κύπρο, το οποίο χαρακτήρισε την αποχώρηση της Πρώτης Κυρίας αναγκαία αλλά απολύτως ανεπαρκή. Το Άλμα κάνει λόγο, για βαθύ θεσμικό πρόβλημα και για τρόπο άσκησης εξουσίας που εγείρει σοβαρά ερωτήματα, ζητώντας παραιτήσεις, κατάργηση ή μεταφορά του Φορέα και πλήρη διερεύνηση από την Αρχή κατά της Διαφθοράς και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
