Αν και αρχικά οι αρμόδιες υπηρεσίες εμφανίζονταν καθησυχαστικές ότι η νόσος μπορούσε να περιοριστεί σε συγκεκριμένες περιοχές, τα δεδομένα των τελευταίων ημερών, δείχνουν ότι η κατάσταση έχει ξεφύγει από τον στενό κλοιό ελέγχου.
Η εμφάνιση νέων περιστατικών και οι αναγκαστικές θανατώσεις ζώων, όπως προβλέπουν τα ευρωπαϊκά πρωτόκολλα για την αντιμετώπιση της νόσου, έχουν προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στον κλάδο. Πέρα από τις άμεσες οικονομικές απώλειες, οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται αντιμέτωποι και με την αβεβαιότητα για το μέλλον των μονάδων τους, καθώς η επαναφορά της παραγωγής απαιτεί χρόνο και σημαντικούς πόρους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης πίεσης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποφάσισε να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στη διαχείριση της κρίσης. Στη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου ανακοινώθηκε ολοκληρωμένο πακέτο στήριξης των κτηνοτρόφων, συνολικού ύψους 28 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει αποζημιώσεις για ζωοτροφές, ζωικά προϊόντα και απώλειες εισοδήματος.
Σύμφωνα με τις αποφάσεις που ανακοινώθηκαν, οι πληγέντες κτηνοτρόφοι θα λάβουν οικονομική ενίσχυση για διάστημα δώδεκα μηνών, με βάση τα πραγματικά εισοδήματα και τα στοιχεία παραγωγής τους. Παράλληλα, προβλέπεται στήριξη για την επαναδραστηριοποίηση των μονάδων, με το κράτος να αναλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αγορά ζώων από περιοχές εκτός Κύπρου που είναι ελεύθερες από τη νόσο.
Στα μέτρα, περιλαμβάνεται επίσης η πλήρης κάλυψη του κόστους εργαστηριακών εξετάσεων και εμβολίων, καθώς και ειδικές ενισχύσεις για κτηνοτρόφους που επηρεάζονται από περιοριστικά μέτρα, όπως η απαγόρευση βόσκησης σε συγκεκριμένες περιοχές. Επιπρόσθετα, αποφασίστηκε η απαλλαγή από μισθώματα και τέλη για το 2026 που αφορούν κτηνοτροφικά τεμάχια σε κρατική γη.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει και μια πιο μακροπρόθεσμη διάσταση στη διαχείριση της κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, αποφασίστηκε η σύσταση Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής για την ανασυγκρότηση και αναβάθμιση του κτηνοτροφικού τομέα, με ορίζοντα δεκαετίας. Επικεφαλής της επιτροπής, ορίστηκε ο Σταύρος Μαλάς, ενώ σε αυτή θα συμμετέχουν επιστήμονες, εκπρόσωποι των αρμόδιων υπουργείων και φορείς του αγροτικού κόσμου.
Η επιτροπή καλείται να καταθέσει μέσα στους επόμενους τρεις μήνες συγκεκριμένες εισηγήσεις, για ένα πιο σύγχρονο και ανθεκτικό μοντέλο κτηνοτροφίας, με στόχο να θωρακιστεί ο κλάδος απέναντι σε παρόμοιες κρίσεις στο μέλλον.
Παράλληλα όμως με τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, η πολιτική αντιπαράθεση για τη διαχείριση της κρίσης βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Κόμματα της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν ότι υπήρξαν καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση των μηχανισμών αντιμετώπισης της νόσου και ότι δεν λήφθηκαν εγκαίρως όλα τα απαραίτητα μέτρα περιορισμού.
Σύμφωνα με τις επικρίσεις που διατυπώνονται, η έγκαιρη εφαρμογή των προβλεπόμενων πρωτοκόλλων θα μπορούσε να είχε περιορίσει την έκταση του προβλήματος και να αποτρέψει μέρος των απωλειών που καταγράφονται σήμερα, στον κτηνοτροφικό τομέα.
Η κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες, επιμένοντας ότι από την πρώτη στιγμή εφαρμόστηκαν τα προβλεπόμενα μέτρα και ότι όλες οι αποφάσεις λήφθηκαν στη βάση των ευρωπαϊκών κανονισμών για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού. Παράλληλα τονίζεται ότι η βασική προτεραιότητα της πολιτείας είναι η στήριξη των κτηνοτρόφων και η όσο το δυνατόν ταχύτερη επαναφορά της παραγωγής.
Συνεδριάζει η Επιτροπή Γεωργίας
Το ζήτημα αναμένεται να μεταφερθεί και στο κοινοβουλευτικό επίπεδο. Σήμερα, συνέρχεται η Επιτροπή Γεωργίας της Βουλής, η οποία θα εξετάσει την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στον κτηνοτροφικό τομέα λόγω της εξάπλωσης της νόσου.
Στη συνεδρίαση της επιτροπής, έχουν κληθεί να παραστούν η Υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου και ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, προκειμένου να ενημερώσουν τους βουλευτές τόσο για την εξέλιξη της νόσου όσο και για τα μέτρα οικονομικής στήριξης που αποφασίστηκαν από την κυβέρνηση.
Η συζήτηση στη Βουλή αναμένεται να επικεντρωθεί τόσο στη διαχείριση της κρίσης όσο και στην επάρκεια των μέτρων στήριξης προς τους κτηνοτρόφους, ενώ δεν αποκλείεται να τεθούν και ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία των αρμόδιων υπηρεσιών και την εφαρμογή των πρωτοκόλλων.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση του αφθώδους πυρετού έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια μιας υγειονομικής κρίσης στον αγροτικό τομέα. Η διαχείρισή της εξελίσσεται σε μια σημαντική πολιτική δοκιμασία για την κυβέρνηση, αλλά και σε μια κρίσιμη μάχη, για τη διατήρηση της βιωσιμότητας της κυπριακής κτηνοτροφίας.