Η επικείμενη τριμερής συνάντηση υπό τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών συγκεντρώνει το ενδιαφέρον της Λευκωσίας, η οποία επιδιώκει να αξιοποιήσει τη νέα κινητικότητα για ουσιαστική επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Ωστόσο, πίσω από τις εξαγγελίες για τα οδοφράγματα και τις προσπάθειες προσέγγισης των δύο πλευρών παραμένει το βασικό πολιτικό εμπόδιο. Η διαφορετική αντίληψη για τη μορφή της λύσης του Κυπριακού.
Από τη μία, η Κυπριακή Δημοκρατία επιμένει στη λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Από την άλλη, η τουρκική ηγεσία εξακολουθεί να προωθεί τη διεθνή αναγνώριση δύο χωριστών κρατών στο νησί.
Και ενώ οι διπλωματικές διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη, δύο νέες διελεύσεις, οι αντιδράσεις σε κοινότητες και τα σχέδια για την περίκλειστη Αμμόχωστο προσθέτουν νέα δεδομένα σε μια ήδη σύνθετη εξίσωση.
Η τριμερής που θέλει η Λευκωσία - Δεν αρκούν μόνο τα οδοφράγματα
Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη επιδιώκει την πραγματοποίηση της τριμερούς συνάντησης το συντομότερο δυνατόν, σε συντονισμό με τα Ηνωμένα Έθνη.
Στόχος δεν είναι απλώς να καταγραφεί ακόμη μία συνάντηση των εμπλεκομένων, αλλά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική συζήτηση σχετικά με την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ξεκαθάρισε ότι η διαδικασία δεν πρέπει να περιοριστεί αποκλειστικά στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και στη διάνοιξη οδοφραγμάτων.
Η Λευκωσία επιδιώκει συζήτηση επί της ουσίας του Κυπριακού, αλλά και επί της μεθοδολογίας που θα μπορούσε να οδηγήσει ξανά στο τραπέζι των συνομιλιών.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έχει εκφράσει την προσδοκία ότι από την τριμερή θα μπορούσε να προκύψει ανακοίνωση για σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, με απώτερο στόχο την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Πρόκειται, ωστόσο, για επιδίωξη της ελληνοκυπριακής πλευράς και όχι για εξέλιξη που έχει ήδη συμφωνηθεί.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να προχωρήσουν πέρα από τα μέτρα καθημερινής συνεργασίας και να συζητήσουν το ουσιαστικό πολιτικό πρόβλημα.
Χριστοδουλίδης - Έρχιουρμαν: Στο τραπέζι νέα συνάντηση πριν από την τριμερή
Μια ακόμη κίνηση που ενδέχεται να αποκτήσει σημασία είναι η επιδίωξη του Προέδρου Χριστοδουλίδη για απευθείας συνάντηση με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, πριν από την τριμερή υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.
Ο Πρόεδρος ανέφερε ότι το ενδεχόμενο αυτό θα τεθεί στη συνάντηση των διαπραγματευτών, επιδιώκοντας να υπάρξει προηγουμένως επαφή μεταξύ των δύο ηγετών.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία για την τριμερή, ούτε έχει οριστικοποιηθεί προηγούμενη συνάντηση Χριστοδουλίδη - Έρχιουρμαν.
Παράλληλα, στο επίπεδο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης καταγράφεται μια θετική ανταπόκριση στην πρόταση για διεξαγωγή φιλικών ποδοσφαιρικών αγώνων μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης υπενθύμισε ότι υπάρχει σχετική συμφωνία από το 2013, με την εμπλοκή της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου, η οποία θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν επιλύει τις ουσιαστικές πολιτικές διαφωνίες, εντάσσεται όμως στην προσπάθεια να διατηρηθούν ανοικτοί δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Δύο νέα οδοφράγματα: Λουρουτζίνα - Λύμπια και Κάμπος - Καραβοστάσι
Η πλέον χειροπιαστή εξέλιξη αφορά την απόφαση για προώθηση δύο νέων σημείων διέλευσης, Λουρουτζίνα - Λύμπια και Κάμπος - Καραβοστάσι.
Η απόφαση των δύο ηγετών έχει ήδη ενεργοποιήσει τις διαδικασίες τεχνικής προετοιμασίας, με τις αρμόδιες επιτροπές να αναλαμβάνουν τον καθορισμό των εργασιών που απαιτούνται. Ωστόσο, η απόφαση για διάνοιξη δεν σημαίνει ότι τα οδοφράγματα είναι έτοιμα να λειτουργήσουν.
Για την περίπτωση του Κάμπου προς το Καραβοστάσι, απαιτούνται επιτόπιες επισκέψεις και τεχνικές αξιολογήσεις, καθώς ο υφιστάμενος δρόμος προς τη νεκρή ζώνη είναι χωμάτινος.
Θα πρέπει να εξεταστούν η καταλληλότητα του εδάφους, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η κατασκευή κατάλληλου δρόμου και η διαδρομή εντός της νεκρής ζώνης, όπου εμπλέκεται και η ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Αντίθετα, η περίπτωση Λουρουτζίνας - Λυμπιών εκτιμάται ότι είναι τεχνικά ευκολότερη, λόγω της μικρότερης απόστασης.
Υπάρχει, όμως, μια ιδιαίτερα σημαντική παράμετρος. Η συμφωνία προβλέπει ότι τα δύο νέα οδοφράγματα θα ανοίξουν ταυτόχρονα.
Συνεπώς, ακόμη και αν οι εργασίες στο ένα σημείο ολοκληρωθούν νωρίτερα, η λειτουργία του ενδέχεται να εξαρτηθεί από την πρόοδο στο δεύτερο.
Προς το παρόν, δεν έχει ανακοινωθεί οριστικό χρονοδιάγραμμα για τη λειτουργία των δύο διελεύσεων.
Στο τραπέζι και η Μια Μηλιά - Τι αναφέρει ο Έρχιουρμαν
Το ζήτημα των σημείων διέλευσης δεν περιορίζεται στη Λουρουτζίνα και στον Κάμπο. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, έχει αναφέρει ότι η διάνοιξη και άλλων οδοφραγμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Μιας Μηλιάς, θα εξεταστεί στις επαφές που θα προηγηθούν της τριμερούς, καθώς και κατά την ίδια τη συνάντηση υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.
Η αναφορά αυτή διευρύνει την ατζέντα των συζητήσεων, χωρίς ωστόσο να συνιστά συμφωνία για άνοιγμα επιπλέον σημείων. Από πολιτικής πλευράς, η διάνοιξη νέων διελεύσεων μπορεί να συμβάλει στη διευκόλυνση των μετακινήσεων και στην επαφή μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει μια σημαντική πρόκληση για τις συνομιλίες. Να μην περιοριστεί η προσπάθεια αποκλειστικά στη διαχείριση της καθημερινότητας, αφήνοντας χωρίς ουσιαστική πρόοδο το ζήτημα της συνολικής λύσης.
Αντιδράσεις στα Λύμπια - Καταγγελίες για απειλές κατά του Αντιδημάρχου
Την ίδια στιγμή, η προοπτική διάνοιξης του σημείου Λυμπιών - Λουρουτζίνας έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία.
Ο Αντιδήμαρχος Λυμπιών, Παντελής Ξυνιστέρης, προχώρησε σε σοβαρές καταγγελίες για απειλές κατά της ζωής του και υβριστικά συνθήματα που γράφτηκαν σε δημόσιους χώρους.
Μιλώντας στην εκπομπή «Μέρα Μεσημέρι» του ΑΝΤ1, ανέφερε ότι άγνωστοι έγραψαν απειλητικά μηνύματα σε τοίχους κατά μήκος της λεωφόρου Ανεξαρτησίας.
Ο ίδιος συνέδεσε τις ενέργειες αυτές με τη δημόσια τοποθέτησή του για το ενδεχόμενο λειτουργίας του νέου σημείου διέλευσης, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι δεν είναι εκείνος που έλαβε την απόφαση για τη διάνοιξή του.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η αναφορά του στην προσωπική ιστορία της οικογένειάς του, καθώς, όπως δήλωσε, η σύζυγός του έχει χάσει δύο αδελφούς και τώρα η οικογένεια βρίσκεται αντιμέτωπη με απειλές κατά της δικής του ζωής.
Το μήνυμα Ερντογάν για δύο κράτη - Η βασική διαφωνία παραμένει
Παρά τη νέα κινητικότητα, οι δημόσιες τοποθετήσεις της τουρκικής ηγεσίας καταδεικνύουν ότι εξακολουθεί να υπάρχει ουσιαστικό χάσμα ως προς τη μορφή της επιδιωκόμενης λύσης.
Ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επανέλαβε τη θέση του υπέρ της συνύπαρξης δύο κρατών στην Κύπρο, με αφορμή την επέτειο της παράνομης ανακήρυξης του ψευδοκράτους.
Σε επιστολή προς τον Τουφάν Έρχιουρμαν, ο Ερντογάν κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την αποσχιστική οντότητα και να αναπτύξει μαζί της διπλωματικές, πολιτικές και οικονομικές σχέσεις.
Αντίστοιχα, ο Αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Τζεβντέτ Γιλμάζ, υποστήριξε δημοσίως την ύπαρξη δύο χωριστών κρατών στο νησί. Οι τοποθετήσεις αυτές έρχονται σε αντίθεση με το συμφωνημένο πλαίσιο λύσης που περιγράφουν τα σχετικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.
Το μεγάλο πολιτικό ερώτημα είναι κατά πόσο μπορεί να υπάρξει ουσιαστική επανέναρξη των διαπραγματεύσεων όταν οι πλευρές εξακολουθούν να προσεγγίζουν διαφορετικά τη βάση της λύσης.
Η απάντηση της Λευκωσίας: Καμία αποδοχή της διχοτόμησης
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, με αφορμή τη συμπλήρωση 43 χρόνων από την παράνομη ανακήρυξη του ψευδοκράτους, επανέλαβε ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τα τετελεσμένα της κατοχής ή τη νομιμοποίηση της διχοτόμησης.
Υπενθύμισε τα Ψηφίσματα 541 του 1983 και 550 του 1984 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, τα οποία καταδικάζουν τη μονομερή αποσχιστική ενέργεια.
Η Λευκωσία επιμένει ότι η επίλυση του Κυπριακού πρέπει να στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο, στο ευρωπαϊκό κεκτημένο και στο συμφωνημένο πλαίσιο διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα.
Η απόσταση μεταξύ αυτής της θέσης και της τουρκικής προσέγγισης των δύο κρατών αποτελεί το ουσιαστικότερο εμπόδιο για την επόμενη φάση των συνομιλιών.
Η κίνηση Φιντάν στις Βρυξέλλες - Τι επιχειρεί να αξιοποιήσει η Λευκωσία
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στις Βρυξέλλες αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την κυπριακή διπλωματία.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης εκτίμησε ότι η παρουσία αυτή αναδεικνύει το ενδιαφέρον της Τουρκίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο η Κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει. Η Λευκωσία επιδιώκει να συνδέσει την πρόοδο στις ευρωτουρκικές σχέσεις με μια εποικοδομητική στάση της Άγκυρας στο Κυπριακό.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος αναφέρθηκε στην προοπτική αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ – Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι οι σχετικές εξελίξεις πρέπει να συνδέονται με τις ενέργειες της Τουρκίας στο Κυπριακό.
Η κυβερνητική προσέγγιση στηρίζεται στην αρχή της σταδιακής, αναλογικής και αναστρέψιμης εξέλιξης των ευρωτουρκικών σχέσεων. Ωστόσο, η παρουσία Φιντάν στις Βρυξέλλες δεν σημαίνει από μόνη της μεταβολή της τουρκικής θέσης στο Κυπριακό, ιδιαίτερα υπό το βάρος των πρόσφατων δηλώσεων Ερντογάν.
Βαρώσι: Νέες εξαγγελίες Ουστέλ για την κατεχόμενη Αμμόχωστο
Πρόσθετο προβληματισμό προκαλούν και οι εξαγγελίες του Ουνάλ Ουστέλ για την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου.
Ο λεγόμενος πρωθυπουργός του ψευδοκράτους ανακοίνωσε ότι έχει ετοιμαστεί το σχέδιο «Όραμα Νέο Βαρώσι», το οποίο, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, αποσκοπεί στην αναμόρφωση της περιοχής και στην τουριστική ανάπτυξή της. Οι λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί δημόσια.
Ο Ουστέλ απέρριψε επίσης την πρόταση του Προέδρου Χριστοδουλίδη για παράδοση της περίκλειστης πόλης υπό τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, επικαλέστηκε τα αποτελέσματα αντισεισμικών ελέγχων, υποστηρίζοντας ότι κτίρια της περιοχής παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα ασφάλειας.
Οι συγκεκριμένες εξαγγελίες δημιουργούν πρόσθετα ερωτήματα για τις προθέσεις της τουρκοκυπριακής διοίκησης σε μια περιοχή με ιδιαίτερη πολιτική και ιστορική σημασία.
Το Βαρώσι δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τουριστικής ή πολεοδομικής ανάπτυξης. Συνδέεται με το περιουσιακό, τις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών και τις προοπτικές επιστροφής των νόμιμων κατοίκων του.
Η επίσκεψη Μητσοτάκη και ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Στο διπλωματικό σκηνικό προστίθεται και η επικείμενη επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στην Κύπρο.
Η παρουσία του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι επαφές για το Κυπριακό εντείνονται και οι δημόσιες διαφωνίες για τη βάση της λύσης επανέρχονται στο προσκήνιο.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναβεβαιώνει τη στήριξή της στις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών για συνολική διευθέτηση του Κυπριακού.
Η παράλληλη εμπλοκή Ηνωμένων Εθνών και Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί σημαντική παράμετρο της στρατηγικής της Λευκωσίας, χωρίς ωστόσο να αναιρεί την ανάγκη συμφωνίας των άμεσα εμπλεκομένων για την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Το πραγματικό στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το Κυπριακό βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο όπου η διπλωματική κινητικότητα πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Η προετοιμασία των δύο νέων σημείων διέλευσης αποτελεί μια πρακτική εξέλιξη, αλλά η υλοποίησή της απαιτεί ακόμη τεχνικές εργασίες, συντονισμό και αποφάσεις.
Η πιθανότητα πρόσθετων οδοφραγμάτων παραμένει αντικείμενο συζήτησης, ενώ η τριμερής συνάντηση εξακολουθεί να αναμένει τον οριστικό προγραμματισμό της.
Ταυτόχρονα, η επιμονή της Άγκυρας στη λύση δύο κρατών και οι εξαγγελίες για το Βαρώσι διατηρούν ανοιχτά τα σοβαρότερα πολιτικά ζητήματα.
Για τους πολίτες, ένα νέο οδόφραγμα μπορεί να σημαίνει ευκολότερες μετακινήσεις και περισσότερες δυνατότητες επικοινωνίας. Δεν μπορεί, όμως, από μόνο του να υποκαταστήσει τη συνολική επίλυση του Κυπριακού.
Η επόμενη τριμερής θα αξιολογηθεί όχι μόνο από το εάν θα προκύψουν πρόσθετα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, αλλά κυρίως από το εάν θα δημιουργηθεί πραγματική προοπτική επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Το ερώτημα που παραμένει είναι εάν η νέα κινητικότητα θα οδηγήσει σε ουσιαστική πολιτική πρόοδο ή εάν το Κυπριακό θα συνεχίσει να κινείται ανάμεσα σε επιμέρους συμφωνίες και βαθιές διαφωνίες για το μέλλον του νησιού.


