Μεξικό: Σε συναγερμό μετά τον θάνατο του πιο ισχυρού βαρόνου ναρκωτικών «Ελ Μέντσο» – Κύμα βίας σε όλη τη χώρα

Η εξόντωσή του σημειώθηκε κατά τη διάρκεια επιχείρησης σύλληψης στην πολιτεία Χαλίσκο, προκαλώντας άμεση και εκτεταμένη αντίδραση από μέλη του καρτέλ, τα οποία εξαπέλυσαν κύμα βίας σε ολόκληρο το Μεξικό.

Κύμα βίας μετά τον θάνατό του

Μετά τον θάνατο του Οσεγκέρα Θερβάντες, ένοπλοι του καρτέλ προχώρησαν σε εμπρησμούς οχημάτων, μπλόκαραν δρόμους σε 20 από τις 32 πολιτείες της χώρας και προκάλεσαν σκηνές χάους. Στην Γκουανταλαχάρα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Μεξικού και πρωτεύουσα του Χαλίσκο, κάτοικοι κλείστηκαν στα σπίτια τους, ενώ τα σχολεία παρέμειναν κλειστά τη Δευτέρα σε αρκετές περιοχές.

Οι μεξικανικές αρχές έθεσαν τις δυνάμεις ασφαλείας σε κατάσταση συναγερμού σε όλη τη χώρα, ενώ ακόμη και η Γουατεμάλα ενίσχυσε την ασφάλεια στα σύνορά της με το Μεξικό.

Ποιος ήταν ο «Ελ Μέντσο»

Ο Οσεγκέρα Θερβάντες, 59 ετών, καταγόταν από την πολιτεία Μιτσοακάν και είχε δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα εδώ και τουλάχιστον τρεις δεκαετίες. Το 1994 καταδικάστηκε στις ΗΠΑ για διακίνηση ηρωίνης και εξέτισε ποινή φυλάκισης τριών ετών.

Μετά την επιστροφή του στο Μεξικό, ανέβηκε γρήγορα στην ιεραρχία του υποκόσμου και γύρω στο 2009 ίδρυσε το Καρτέλ Jalisco Nueva Generación (CJNG), το οποίο εξελίχθηκε στο ταχύτερα αναπτυσσόμενο καρτέλ της χώρας. Το καρτέλ διακινούσε κοκαΐνη, μεθαμφεταμίνες, φαιντανύλη και μετανάστες προς τις ΗΠΑ, ενώ «καινοτόμησε» στη βία, χρησιμοποιώντας drones και αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς.

Έγινε διαβόητο για τις τολμηρές επιθέσεις κατά των μεξικανικών δυνάμεων ασφαλείας, όπως η κατάρριψη στρατιωτικού ελικοπτέρου το 2015 και η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του αρχηγού της αστυνομίας της Πόλης του Μεξικού, Ομάρ Γκαρσία Χαρφούς, ο οποίος σήμερα είναι ομοσπονδιακός υπουργός Ασφαλείας.

Πώς σκοτώθηκε

Σύμφωνα με το Υπουργείο Άμυνας του Μεξικού, ο στρατός, με τη συνδρομή της Πολεμικής Αεροπορίας και ειδικών δυνάμεων, εξαπέλυσε επιχείρηση στο νότιο Χαλίσκο για τη σύλληψή του. Οι άνδρες του καρτέλ αντεπιτέθηκαν και στη σφοδρή σύγκρουση:

• σκοτώθηκαν τέσσερα μέλη του καρτέλ,
• τραυματίστηκαν τρία άτομα, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο Οσεγκέρα Θερβάντες,
• τρεις στρατιώτες τραυματίστηκαν,
• δύο άτομα συνελήφθησαν,
• κατασχέθηκαν εκτοξευτήρες ρουκετών ικανοί να καταρρίπτουν αεροσκάφη και να καταστρέφουν θωρακισμένα οχήματα.

Ο «Ελ Μέντσο» υπέκυψε στα τραύματά του κατά τη μεταφορά του αεροπορικώς στην Πόλη του Μεξικού.

Μήνυμα προς τις ΗΠΑ και τον Τραμπ

Η εξόντωσή του θεωρείται σημαντικό χαρτί για την κυβέρνηση του Μεξικού στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει απειλήσει με δασμούς ή ακόμη και μονομερή στρατιωτική δράση, αν το Μεξικό δεν εντείνει τον αγώνα κατά των καρτέλ.

Ο Οσεγκέρα Θερβάντες αντιμετώπιζε πολλαπλές διώξεις στις ΗΠΑ, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε επικηρύξει τη σύλληψή του με 15 εκατ. δολάρια. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε χαρακτηρίσει το καρτέλ του –μαζί με άλλα– ξένη τρομοκρατική οργάνωση.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λαντάου, συνεχάρη μέσω X τις μεξικανικές δυνάμεις, ενώ ο πρώην επικεφαλής διεθνών επιχειρήσεων της DEA, Μάικ Βίτζιλ, δήλωσε ότι το Μεξικό έστειλε «ισχυρό μήνυμα» στην Ουάσινγκτον.

Κενό εξουσίας και φόβοι για νέο κύκλο βίας

Παραμένει ασαφές ποιος θα διαδεχθεί τον «Ελ Μέντσο». Το καρτέλ έχει παρουσία σε τουλάχιστον 21 πολιτείες του Μεξικού και δραστηριοποιείται σχεδόν σε όλες τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη DEA, ενώ έχει και διεθνή εμβέλεια.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι:

• αν την ηγεσία αναλάβουν συγγενείς του, η βία μπορεί να συνεχιστεί,
• αν επικρατήσουν άλλες φατρίες, ενδέχεται να υπάρξει προσωρινή αποκλιμάκωση,
• ο μεγαλύτερος φόβος είναι η στροφή σε αδιάκριτη «ναρκοτρομοκρατία», με επιθέσεις τύπου Κολομβίας της δεκαετίας του 1990 (βόμβες, δολοφονίες, επιθέσεις σε αεροσκάφη).

Όπως σημειώνουν ειδικοί, πρόκειται για κρίσιμη στιγμή για το Μεξικό και τις ΗΠΑ, ώστε –μέσω στενής συνεργασίας– να επιχειρήσουν ένα αποφασιστικό πλήγμα κατά των καρτέλ.