Μετά το ορόσημο των τεσσάρων ετών από την επίσημη έναρξη του πολέμου στις 24 Φεβρουαρίου 2022, τα μαθήματα που έχει λάβει η διεθνής κοινότητα είναι πολλά ενώ σημαντικός είναι και ο κίνδυνος για δημιουργία νέων δεδομένων στο κυπριακό πρόβλημα.
Μιλώντας στο ThemaOnline, ο διεθνολόγος Χαράλαμπος Χρυσοστόμου, σημείωσε ότι από τον πόλεμο έχουμε λάβει συγκεκριμένα μαθήματα.
Το πρώτο είναι μάθημα κόστους και καταστροφής και μάλιστα πολύ πικρό. Υπάρχουν αυτή τη στιγμή, στα τέσσερα χρόνια πολέμου, 8 εκατομμύρια Ουκρανοί πρόσφυγες σκορπισμένοι στην Ευρώπη και στην ίδια την Ουκρανία.
Το δεύτερο φαίνεται ότι οι νεκροί είναι εκατοντάδες χιλιάδες, και από τις δύο πλευρές. Η κάθε πλευρά προσπαθεί να μειώσει τον δικό της αριθμό νεκρών, όμως υπολογίζεται ότι μπορεί να είναι μισό εκατομμύριο από ουκρανικής πλευράς και 250 - 300 χιλιάδες από ρωσικής πλευράς. Κανένας δεν είναι απολύτως σίγουρος για τον τελικό αριθμό διότι υπάρχουν πάρα πολλοί αγνοούμενοι που δεν έχουν ακόμα εντοπιστεί.
Επίσης, 10 με 15% των υποδομών της Ουκρανίας έχει καταστραφεί, εκ των οποίων σημαντικό μέρος είναι βασικές υποδομές ενέργειας που χρειάζεται μια χώρα για να λειτουργήσει. Επιπρόσθετα, αυτή τη στιγμή η Ρωσία έχει καταλάβει το 20% του εδάφους της Ουκρανίας. Ακόμη, το κόστος του πολέμου ανέρχεται σε πάρα πολλά δισεκατομμύρια, και για τις δύο πλευρές, ενώ σύμφωνα με έναν γενικό υπολογισμό το κόστος της ανοικοδόμησης θα στοιχήσει πέραν των 500 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Σημειώνεται ότι και οι οικονομίες των χωρών της Ευρώπης έχουν επηρεαστεί… ακρίβεια ενεργειακό κόστος, πληθωρισμός και αύξηση των στρατιωτικών δαπανών.
«Κεφάλαιο» Κυρώσεις
Σήμερα, είμαστε στο 20ο πακέτο των κυρώσεων το οποίο είναι αμφίβολο αν θα περάσει λόγω της διαφοροποίησης της Ουγγαρίας.
Αυτές οι κυρώσεις, ενώ είχαν στόχο να βάλουν πίεση στη Ρωσία για να εξαναγκαστεί να τερματίσει τον πόλεμο, παρά τη μεγάλη φθορά που έχει υποστεί η χώρα, ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί. Οι κυρώσεις, όμως, έχουν κόστος και από πλευράς Ευρώπης αφού πληρώνει την ενέργεια πιο ακριβή, τόσο το πετρέλαιο όσο και το φυσικό αέριο.
Αυτό οδήγησε σε αύξηση των τιμών, ακρίβεια και πληθωρισμό ενώ έχει αλλάξει πλήρως το δόγμα ασφάλειας και άμυνας της Ευρώπης. Έχουμε δει το τελευταίο διάστημα αποφάσεις για τεράστια αύξηση των κονδυλίων για τις στρατιωτικές δαπάνες και για την άμυνα.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη καταβάλλει έναν σημαντικό ποσό για την ενίσχυση της Ουκρανίας διότι χωρίς την στήριξη της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών η Ουκρανία δεν θα ήταν σε θέση να συνεχίσει τον πόλεμο. Υπενθυμίζεται ότι επί Μπάιντεν, που ήταν τα πρώτα τρία χρόνια του πολέμου, υπήρχε πάρα πολύ μεγάλη βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και στρατιωτική και οικονομική. Σήμερα υπό τον Τραμπ έχει περιοριστεί σημαντικά λειτουργώντας ως ένας μοχλός πίεσης πάνω στον Ζελένσκι.
Τα τρία καυτά ζητήματα
Παρά τη φιλοδοξία του Τραμπ να λήξει ο πόλεμος - μάλιστα έλεγε σε λίγες εβδομάδες όταν αναλάβω εγώ ξανά πρόεδρος θα λήξει ο πόλεμος ή πριν την εκλογή του αν ήμουν εγώ πρόεδρος δεν θα γινόταν ο πόλεμος - έχει περάσει πέραν του ενός χρόνου τώρα και ο πόλεμος συνεχίζει.
Οι θέσεις των δύο πλευρών είναι εκ διαμέτρου αντίθετες και υπάρχουν διαφορές σε τρία κυρίως πεδία: το εδαφικό, τις εγγυήσεις και το οικονομικό – κόστος ανοικοδόμησης.
Όσον αφορά το εδαφικό, η Ρωσία θέλει να κεφαλαιοποιήσει αυτά που έχει καταλάβει επί του εδάφους ενώ η Ουκρανία δεν αποδέχεται εδαφικό της ακρωτηριασμό.
Στο θέμα των εγγυήσεων η Ρωσία απαιτεί τη μη ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και καμία εγγύηση από χώρες-μέλη του. Η Ουκρανία μπορεί να αποδεχτεί τη μη ένταξη της στο ΝΑΤΟ όμως ζητά εγγυήσεις τύπου ΝΑΤΟ για να μην υπάρξει νέα απειλή στο μέλλον. Δηλαδή, εάν δεχτεί επίθεση η Ουκρανία, κάποιες χώρες του ΝΑΤΟ να εγγυηθούν την ασφάλειά της και να την στηρίξουν συμμετέχοντας στον πόλεμο. Σημειώνεται πως η ρήτρα του ΝΑΤΟ λέει ότι εάν μια χώρα μέλος του ΝΑΤΟ δεχτεί επίθεση από τρίτη χώρα τότε είναι σαν να δέχονται επίθεση όλες οι χώρες άρα εμπλέκονται στον πόλεμο όλοι. Η Ρωσία δεν διανοείται καν ένταξη της Ουκρανία στο ΝΑΤΟ αλλά ούτε και εγγυήσεις που να εμπλέκουν άλλες χώρες όπως Γαλλία, Γερμανία και Βρετανία.
Τεράστια η διάσταση των δύο και στο οικονομικό. Υπενθυμίζεται ότι πριν λίγους μήνες οι Ευρωπαίοι ήθελαν να χρησιμοποιήσουν τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια που βρίσκονται εγκλωβισμένα λόγω των κυρώσεων σε ευρωπαϊκές τράπεζες, κυρίως στο Βέλγιο, για να χρηματοδοτήσουν την ανοικοδόμηση και τη στήριξη προς την Ουκρανία. Κάτι τέτοιο φυσικά δεν έγινε αποδεχτό που τη Ρωσία μάλιστα απείλησε με νομικές διαδικασίες. Άρα υπάρχει δίλημμα για το ποιος αναλάβει το κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας.
Προβλέψεις για το μέλλον
Από τη μία, η Ρωσία είναι μια τεράστια χώρα με πάρα πολλούς πλουτοπαραγωγικούς πόρους και έχει τεράστιο στρατηγικό βάθος που παρά τη μεγάλη φθορά από τις κυρώσεις μπορεί να αντέξει.
Από την άλλη, η Ουκρανία χωρίς στήριξη δεν μπορεί να αντέξει και επειδή δεν υπάρχει πρόοδος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και σιγά-σιγά φεύγει και ο χειμώνας ενδεχομένως να έχουμε εντατικοποίηση των εχθροπραξιών.
Ο κίνδυνος για την Κύπρο
Εάν υπάρξει λύση με γεωγραφικές αναπροσαρμογές βάσει των εδαφών που κατάκτησε η Ρωσία κατά τη διάρκεια του πολέμου, τότε μπορεί να υπάρξει ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο για το Κυπριακό, αφού κατ’ ανάλογο τρόπο η Τουρκία κατέκτησε τη μισή Κύπρο.
Ο δεύτερος κίνδυνος είναι αν μπουν στη λογική των εγγυητριών δυνάμεων για την Ουγγαρία, η Τουρκία θα ενισχύσει το επιχείρημα της ότι εγώ είμαι εδώ για να εγγυηθώ την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων ενώ εμείς λέγαμε ότι ο θεσμός των εγγυητριών δυνάμεων είναι παρωχημένος και δεν πρέπει να υπάρχει στη σημερινή εποχή.