Πόλεμος για τα σκουπίδια: Το «μπλόκο» της Βουλής στα €48 εκατομμύρια και οι κατηγορίες για «μαύρη» φορολογία

Η απόφαση ελήφθη με 26 ψήφους κατά και 19 υπέρ, προκαλώντας την άμεση και οργισμένη αντίδραση του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, το οποίο κάνει λόγο για μια εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη που στερεί από τη χώρα πολύτιμους πόρους.

Το «όχι» προήλθε από τα έδρανα των ΑΚΕΛ, ΕΛΑΜ, «Άλμα - Πολίτες για την Κύπρο» και «Άμεσης Δημοκρατίας», ενώ υπέρ του νομοσχεδίου τάχθηκαν ο ΔΗΣΥ και το ΔΗΚΟ.

Το παρασκήνιο και το οικονομικό «κρασάρισμα» των €48 εκατομμυρίων

Το κυβερνητικό νομοσχέδιο προέβλεπε την επιβολή φόρου 10 ευρώ ανά τόνο στα δημοτικά απόβλητα που καταλήγουν σε χωματερές μέχρι το τέλος του 2027, με ετήσια αύξηση 5 ευρώ από το 2028, μέχρι το τέλος να αγγίξει τα 70 ευρώ ανά τόνο. Στόχος ήταν η μείωση της ταφής των απορριμμάτων, η οποία στην Κύπρο αγγίζει σήμερα το απογοητευτικό 68%, την ώρα που ο ευρωπαϊκός στόχος για το 2035 είναι μόλις 10%.

Η καταψήφιση αυτή, ωστόσο, τινάζει στον αέρα τον οικονομικό σχεδιασμό. Το νομοσχέδιο αποτελούσε βασικό ορόσημο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Με την απόρριψή του, η Κύπρος χάνει οριστικά την εκταμίευση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ύψους 23 εκατομμυρίων ευρώ για έργα διαλογής στην πηγή. Αν συνυπολογιστεί και η εθνική συγχρηματοδότηση, το συνολικό πακέτο που στερούνται οι Τοπικές Αρχές ανέρχεται στα 48 εκατομμύρια ευρώ.

Η οργισμένη αντίδραση του Υπουργείου Γεωργίας

Το Υπουργείο Γεωργίας πέρασε στην αντεπίθεση, τονίζοντας ότι η παρούσα Κυβέρνηση παρέλαβε έναν τομέα με συσσωρευμένα προβλήματα και έλλειψη υποδομών, αλλά ανέλαβε την ευθύνη. Ακούγοντας τις Τοπικές Αρχές, πέτυχε τη μείωση του τέλους από τα 35 στα 10 ευρώ ανά τόνο —ποσό που μεταφράζεται σε λιγότερο από 1 ευρώ τον μήνα ανά νοικοκυριό— μεταθέτοντας την εφαρμογή του στο απώτατο χρονικό σημείο.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός, σύμφωνα με το Υπουργείο, είναι συγκεκριμένος και βρίσκεται σε εξέλιξη με τη συνδρομή των διεθνών συμβούλων JASPERS, ενώ το 2027 η διαχείριση της ΟΕΔΑ Πεντακώμου θα περάσει σε νέο ανάδοχο. Το Υπουργείο καλεί όσους καταψήφισαν το νομοσχέδιο να εξηγήσουν στους πολίτες γιατί τους στέρησαν τα 48 εκατομμύρια ευρώ, μεταθέτοντας το κόστος της αδράνειας στην κοινωνία.

Τα πυρά της Αντιπολίτευσης: «Φόρος ανικανότητας της Κυβέρνησης»

Η πλευρά των κομμάτων που καταψήφισαν το νομοσχέδιο υποστήριξε σθεναρά ότι η Κυβέρνηση επιχειρεί πρόχειρα να μετακυλίσει το κόστος των δικών της παραλείψεων στις πλάτες των πολιτών, χωρίς να έχει δημιουργήσει πρώτα τις απαραίτητες υποδομές.

Νίκος Κέττηρος (Βουλευτής ΑΚΕΛ): «Η προτεινόμενη επιβάρυνση θα έπρεπε να ονομάζεται "φόρος ανικανότητας της Κυβέρνησης" και όχι πράσινος φόρος. Είτε επιβληθεί είτε όχι, η Κύπρος θα συνεχίσει να θάβει τα απορρίμματά της.»

Γιώργος Λουκαΐδης (Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος ΑΚΕΛ): «Η ρύθμιση επιβάλλει μια οριζόντια επιβάρυνση χωρίς να αλλάζει συμπεριφορές. Η φορολογία αυτή δεν είναι πράσινη, αλλά μαύρη καταμαύρη.»

Η Μαρίνα Νικολάου (ΑΚΕΛ) πρόσθεσε ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι κοινωνικά δίκαιη και πρότεινε, αντί για νέα βάρη στα νοικοκυριά εν μέσω ακρίβειας, να φορολογηθούν τα υπερκέρδη των τραπεζών.

Από την πλευρά του ΕΛΑΜ, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Λίνος Παπαγιάννης, επέκρινε τη διαχρονική διαχείριση του κράτους που καταλήγει πάντα στην εύκολη λύση της ταφής. Τόνισε ότι το σύστημα «Πληρώνω Όσο Πετώ» ακόμα εκκρεμεί και προειδοποίησε ότι η κατάσταση εγκυμονεί κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ανακοινώνοντας ότι η Επιτροπή θα ζητήσει ολοκληρωμένη στρατηγική τον Σεπτέμβριο.

Ο Γιάννης Λαούρης της Άμεσης Δημοκρατίας χαρακτήρισε το νομοσχέδιο πρόχειρο και ελλιπές, εκφράζοντας ανησυχία για το πραγματικό κόστος που θα φορτωθούν οι πολίτες και ζητώντας ένα ξεκάθαρο πενταετές στρατηγικό σχέδιο με δίκαιες, ανταποδοτικές χρεώσεις.

Δριμύς ήταν και ο Πρόεδρος του Άλματος, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο οποίος έκανε λόγο για πλήρη κατάρρευση της εθνικής στρατηγικής και αποτυχία του Τμήματος Περιβάλλοντος. Αναφέρθηκε στο ιστορικό της μονάδας της Κόσιης, χαρακτηρίζοντας σκανδαλώδεις τις συνεχείς παρατάσεις της σύμβασης, ενώ η Ειρήνη Χαραλαμπίδου (Άλμα) υπενθύμισε τις προειδοποιήσεις του ΕΤΕΚ ότι οι πολίτες δεν έχουν καν επιλογές για διαλογή στην πηγή, τονίζοντας ότι η Βουλή δεν θα αναλάβει τις ευθύνες των κυβερνητικών παραλείψεων.

Η δύσκολη θέση των υποστηρικτών: «Ναι» με βαριά καρδιά και αυστηρή κριτική

Ακόμα και τα κόμματα που υπερψήφισαν το νομοσχέδιο για να μη χαθούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια, δεν χαρίστηκαν στην εκτελεστική εξουσία, παραδεχόμενα τα τεράστια λάθη του παρελθόντος.

Ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, παραδέχθηκε ότι υπήρξε καθυστέρηση, αντιφάσεις και ελλιπής ενημέρωση από την Κυβέρνηση, ωστόσο προειδοποίησε ότι αν χάσουμε τα 23 εκατομμύρια ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, οι πολίτες θα πληρώσουν τελικά πολύ περισσότερα, αφού τα έργα των 40 εκατομμυρίων θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν εξ ολοκλήρου από την τσέπη μας. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Χρύσανθος Σαββίδης (ΔΗΚΟ) τόνισε ότι η πολιτεία λειτουργεί πάντα πυροσβεστικά, φέρνοντας ως παράδειγμα τον ΧΥΤΑ Πάφου, τον οποίο χαρακτήρισε «ωρολογιακή βόμβα» που απειλεί τη δημόσια ασφάλεια.

Από την πλευρά του ΔΗΣΥ, ο Αντρέας Κωνσταντίνου επέρριψε ευθύνες στο Υπουργείο επειδή δεν δημιούργησε τις υποδομές για τα οργανικά απόβλητα, αφήνοντας μόνο τον Δήμο Αγλαντζιάς να εφαρμόζει το «Πληρώνω Όσο Πετώ». Ξεκαθάρισε ότι ο ΔΗΣΥ θα παρακολουθεί στενά τους προϋπολογισμούς των δήμων και θα ζητήσει κατάργηση της φορολογίας αν τα έσοδα δεν επιστραφούν στις τοπικές κοινωνίες.

Τέλος, ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, υπενθύμισε με νόημα ότι η σημερινή Κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία εδώ και τρία χρόνια χωρίς να έχει προωθήσει ουσιαστικές λύσεις, προσθέτοντας ότι ο ΔΗΣΥ στήριξε το νομοσχέδιο λόγω της ευρωπαϊκής του ταυτότητας, απαντώντας έτσι και στις αιχμές του Προεδρικού περί αμφισβήτησης της ευρωπαϊκής πορείας της παράταξης.