Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, επιχειρεί να κατοχυρώσει το αφήγημα της σταθερότητας, ενώ ο ΔΗΣΥ αναζητεί μια διακριτή πολιτική ταυτότητα, απέναντι σε μια κυβέρνηση που προέρχεται σε σημαντικό βαθμό από τον δικό του πολιτικό χώρο. Και όσο η ηγεσία του, προσπαθεί να χαράξει αποστάσεις, τόσο δυσκολότερο γίνεται να πείσει, ότι η διαφορά είναι ουσιαστική και όχι απλώς εκλογική.
«Δεν μας ενδιαφέρουν οι επόμενες εκλογές, αλλά οι επόμενες γενιές».
Η φράση του Νίκου Χριστοδουλίδη, δεν είναι απλώς μια ακόμη δήλωση, για την οικονομία. Είναι μια πολιτική τοποθέτηση, με σαφή αποδέκτη, ευρύτερο από τα κόμματα που επικρίνουν την κυβερνητική οικονομική πολιτική. Σε μια περίοδο, κατά την οποία οι διεργασίες για τις προεδρικές εκλογές του 2028, έχουν ήδη αρχίσει να αποκτούν συγκεκριμένο περιεχόμενο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, επιχειρεί να κατοχυρώσει ένα από τα ισχυρότερα πολιτικά πλεονεκτήματα, που μπορεί να διεκδικήσει ένας εν ενεργεία Πρόεδρος: την εικόνα του υπεύθυνου διαχειριστή, ο οποίος δεν υποκύπτει στις πιέσεις της κάλπης.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν πίσω από το αφήγημα της δημοσιονομικής υπευθυνότητας, κρύβεται και μια ευρύτερη στρατηγική, για την επόμενη προεδρική αναμέτρηση. Και κυρίως, αν ο ΔΗΣΥ, διαθέτει σήμερα την πολιτική ετοιμότητα να την αντιμετωπίσει.
Το πλεόνασμα ως πολιτικό επιχείρημα
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, απάντησε στην κριτική των κομμάτων, για το γεγονός ότι τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, δεν μεταφράζονται, κατά την άποψή τους, σε ανάλογη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, παραθέτοντας μια σειρά κυβερνητικών επιτευγμάτων: φορολογική μεταρρύθμιση, συνταξιοδοτικές αλλαγές, αυξήσεις του κατώτατου μισθού, πλήρη επαναφορά της ΑΤΑ και ενίσχυση των δαπανών για την Υγεία, την Παιδεία, τη στέγαση και το κράτος πρόνοιας.
Η επιχειρηματολογία του, έχει συγκεκριμένη πολιτική στόχευση. Δεν περιορίζεται στην υπεράσπιση των οικονομικών επιδόσεων, της κυβέρνησης. Επιχειρεί να συνδέσει τη δημοσιονομική πειθαρχία με το κοινωνικό όφελος και ταυτόχρονα, να παρουσιάσει την κυβέρνηση, ως τη δύναμη που μπορεί να προσφέρει παροχές, χωρίς να υπονομεύει τη σταθερότητα της οικονομίας.
Εδώ ακριβώς, βρίσκεται η ουσία της αντιπαράθεσης. Ένα δημοσιονομικό πλεόνασμα, είναι σημαντικός δείκτης, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη, ότι η κοινωνία ευημερεί στον ίδιο βαθμό, με τους δημοσιονομικούς δείκτες. Το πραγματικό μέτρο μιας οικονομικής πολιτικής, είναι το κατά πόσο οι πολίτες αισθάνονται τη βελτίωση στο διαθέσιμο εισόδημά τους, στο κόστος στέγασης, στους λογαριασμούς της ενέργειας και στην αγοραστική τους δύναμη.
Αυτό είναι το πεδίο, στο οποίο ο Νίκος Χριστοδουλίδης, θα κριθεί πολιτικά. Όχι μόνο για το ύψος του πλεονάσματος, αλλά και για το πώς κατανέμονται τα οφέλη της ανάπτυξης.
Ο Πρόεδρος, πάντως, έχει ήδη επιλέξει το πλαίσιο της συζήτησης: υπευθυνότητα απέναντι στην παροχολογία, σταθερότητα απέναντι στις εύκολες υποσχέσεις, μακροπρόθεσμη διαχείριση απέναντι στον εκλογικό ορίζοντα.
Και με αυτό το πλαίσιο, μεταφέρει μέρος της πίεσης στους αντιπάλους του. Όποιος ζητά περισσότερα μέτρα, οφείλει να εξηγήσει, πώς θα τα χρηματοδοτήσει. Όποιος επικρίνει την κυβέρνηση, οφείλει να παρουσιάσει εναλλακτική. Και όποιος διεκδικεί την Προεδρία, θα χρειαστεί να αποδείξει ότι μπορεί να διαχειριστεί την οικονομία, χωρίς να διακινδυνεύσει, όσα η σημερινή κυβέρνηση παρουσιάζει ως κεκτημένα.
Ο ΔΗΣΥ και το πρόβλημα της πολιτικής απόστασης
Εδώ αρχίζει το δύσκολο κεφάλαιο για τον Δημοκρατικό Συναγερμό. Η ηγεσία του κόμματος, επιχειρεί να καταστήσει σαφές, ότι ο ΔΗΣΥ βρίσκεται στην αντιπολίτευση και ότι θα διεκδικήσει με δικό του υποψήφιο, τις προεδρικές εκλογές του 2028. Η Αννίτα Δημητρίου έχει αποκλείσει τη στήριξη μιας δεύτερης θητείας του Χριστοδουλίδη, ενώ έχει διατυπώσει διαφωνίες για την ακρίβεια, την ενέργεια, την κυβερνητική πολιτική και τις πρακτικές διορισμών. Την ίδια στιγμή όμως, έχει ξεκαθαρίσει ότι το κόμμα μπορεί να στηρίζει επιμέρους κυβερνητικές πολιτικές με τις οποίες συμφωνεί.
Αυτή η θέση είναι θεμιτή πολιτικά. Δεν είναι υποχρεωμένη μια αντιπολίτευση να απορρίπτει κάθε κυβερνητική απόφαση μόνο και μόνο για να αποδεικνύει ότι βρίσκεται απέναντι. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η διαφοροποίηση παραμένει αποσπασματική και δεν συγκροτεί μια συνεκτική, αναγνωρίσιμη πολιτική πρόταση.
Γιατί ο ΔΗΣΥ, δεν έχει απέναντί του έναν Πρόεδρο, που προέρχεται από έναν εντελώς διαφορετικό πολιτικό κόσμο. Έχει απέναντί του, έναν πολιτικό που υπηρέτησε επί χρόνια σε κυβερνητικά αξιώματα επί διακυβέρνησης Αναστασιάδη, ως κυβερνητικός εκπρόσωπος και υπουργός Εξωτερικών, προτού διεκδικήσει την Προεδρία το 2023, με τη στήριξη άλλων κομματικών δυνάμεων.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης γνωρίζει τη γλώσσα, τις προτεραιότητες και τα αντανακλαστικά του χώρου. Γνωρίζει επίσης, ότι ένα τμήμα του εκλογικού σώματος που κινείται στον ευρύτερο κεντροδεξιό χώρο, δεν αντιμετωπίζει κατ’ ανάγκην τον ΔΗΣΥ και τον ίδιο ως δύο πολιτικά ασύμβατες επιλογές.
Αυτή είναι η βασική δυσκολία, για την ηγεσία της Αννίτας Δημητρίου: δεν αρκεί να δηλώνει ότι διαφωνεί με τον Πρόεδρο. Πρέπει να εξηγήσει, με ποιον τρόπο θα κυβερνούσε διαφορετικά.
Η παρέμβαση Αβέρωφ και η δύσκολη εξίσωση της ηγεσίας
Η συζήτηση, αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον μετά την παρέμβαση του Αβέρωφ Νεοφύτου, ο οποίος έχει θέσει την υποψηφιότητά του για την Προεδρία του 2028 στο τραπέζι και έχει επικρίνει ανοιχτά τη στάση του ΔΗΣΥ απέναντι στην κυβέρνηση.
Η επισήμανσή του, ότι στην κοινωνία έχει δημιουργηθεί η εντύπωση μιας «σιωπηλής συμπολίτευσης», δεν είναι απλώς μια αιχμή εναντίον της σημερινής ηγεσίας. Αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος, που αντιμετωπίζει το κόμμα: πώς μπορεί να εμφανιστεί ως εναλλακτική εξουσίας, όταν ένα μέρος της πολιτικής του ταυτότητας εξακολουθεί να συναντάται με την κυβερνητική ατζέντα;
Η παρέμβαση Νεοφύτου περιπλέκει την εξίσωση για την Αννίτα Δημητρίου. Από τη μια, η ηγεσία καλείται να οργανώσει τη διαδικασία επιλογής υποψηφίου και να διασφαλίσει την ενότητα του κόμματος. Από την άλλη, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εσωτερική πολιτική συζήτηση, που δεν αφορά μόνο πρόσωπα, αλλά και τη στρατηγική του ΔΗΣΥ απέναντι στον Χριστοδουλίδη.
Το δίλημμα, δεν είναι απλώς ποιος θα πάρει το χρίσμα. Είναι τι ακριβώς θα εκπροσωπεί ο υποψήφιος του κόμματος.
Εάν η υποψηφιότητα στηριχθεί κυρίως στην κομματική ταυτότητα, χωρίς σαφή πολιτική διαφοροποίηση από την κυβέρνηση, τότε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, θα έχει το περιθώριο να εμφανίζεται ως μια επιλογή συνέχειας και σταθερότητας, αποσπώντας δυνητικά ψήφους, από την ίδια ευρύτερη δεξαμενή ψηφοφόρων.
Εάν, αντίθετα, ο ΔΗΣΥ, επιλέξει μια έντονα συγκρουσιακή γραμμή, θα πρέπει να εξηγήσει γιατί οι διαφορές που σήμερα προβάλλει, είναι τόσο βαθιές, ώστε να δικαιολογούν μια ξεχωριστή προεδρική υποψηφιότητα. Και θα χρειαστεί να το πράξει, χωρίς να ακυρώνει τη δική του πολιτική διαδρομή.
Αυτή είναι η παγίδα: η υπερβολική ταύτιση με την κυβέρνηση, περιορίζει την αυτονομία του ΔΗΣΥ, αλλά και η υπερβολική ρήξη, απαιτεί πολιτική τεκμηρίωση και συνέπεια.
Ο Χριστοδουλίδης κερδίζει χρόνο;
Την ώρα που τα κόμματα, οργανώνονται και οι υποψήφιοι αρχίζουν να τοποθετούνται, ο Πρόεδρος επιμένει ότι η συζήτηση για τις εκλογές, είναι πρόωρη και ότι η απόφαση για το πολιτικό του μέλλον, θα ληφθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Η δημόσια παρουσία του, ωστόσο, οι κυβερνητικές εξαγγελίες και η προβολή των οικονομικών επιδόσεων της διακυβέρνησης, διατηρούν τον ίδιο, στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας.
Η αντίφαση είναι εμφανής: η προεκλογική συζήτηση χαρακτηρίζεται πρόωρη, αλλά το πολιτικό περιβάλλον, έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται γύρω από το 2028.
Δεν χρειάζεται να αποδοθεί στον Πρόεδρο, μια πρόθεση που δεν έχει δηλώσει, για να διαπιστωθεί ότι η θέση του προσφέρει ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Ως εν ενεργεία Πρόεδρος, διαθέτει το δημόσιο βήμα, την κυβερνητική ατζέντα και τη δυνατότητα να παρουσιάζει πολιτικές αποφάσεις, ως μέρος ενός μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Οι δυνητικοί αντίπαλοί του, αντίθετα, καλούνται ακόμη να συγκροτήσουν τις δικές τους συμμαχίες και να ξεκαθαρίσουν τις εσωτερικές τους εκκρεμότητες.
Η καθυστέρηση μιας επίσημης ανακοίνωσης για τις προθέσεις του, δεν αποδεικνύει από μόνη της εκλογική στρατηγική. Του επιτρέπει, όμως, να μην περιορίζεται ακόμη από τις δεσμεύσεις και τις αντιπαραθέσεις, μιας επίσημης προεκλογικής εκστρατείας.
Και όσο ο ΔΗΣΥ αναζητεί τον υποψήφιο και το πολιτικό του στίγμα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, έχει την ευχέρεια να παρουσιάζει το δικό του αφήγημα: ότι η χώρα χρειάζεται σταθερότητα, υπευθυνότητα και συνέχιση μιας πολιτικής που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αποδίδει αποτελέσματα.
