Υπάρχουν ενδείξεις ότι η εποχική γρίπη θα κάνει νωρίτερα την εμφάνιση της στην Κύπρο φέτος; Ποιοι ιοί αναμένεται να κυριαρχήσουν τους επόμενους μήνες, ποια συμπτώματα χρειάζεται να προσέξουμε και γιατί δεν πρέπει να καταφεύγουμε αλόγιστα στα αντιβιοτικά; Απαντήσεις αλλά και χρήσιμες συμβουλές προστασίας έδωσε μιλώντας στο ThemaOnline ο Παθολόγος Δρ. Κωνσταντίνος Σχίζας.
Σύμφωνα με τον ειδικό, ο Δεκέμβριος να αποτελεί τον μήνα κατά τον οποίο παραδοσιακά καταγράφεται έξαρση των ιώσεων. Μέχρι στιγμής σύμφωνα με τον γιατρό δεν αναμένεται η εποχική γρίπη να κάνει την εμφάνιση της νωρίτερα φέτος.
Το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη, ο κορωνοϊός και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) συγκαταλέγονται στις λοιμώξεις που αναμένεται να κάνουν την εμφάνιση τους μέσα στους επόμενους μήνες, με τα μικρά παιδιά, τους ηλικιωμένους και τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.
Όπως ανέφερε ο Δρ. Σχίζας, «Δεκέμβρη αναμένονται οι μεγάλες ιώσεις», επισημαίνοντας ότι κάθε χρόνο αυτή την περίοδο κυκλοφορούν κυρίως ιογενείς λοιμώξεις, όπως το κοινό κρυολόγημα και η γρίπη. Ωστόσο, όπως σημείωσε, ο κορωνοϊός εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσά μας, παρά την εντύπωση που ενδεχομένως έχει δημιουργηθεί σε μερίδα των πολιτών ότι έχει εξαλειφθεί.
Στους ιούς που αναμένεται να κυκλοφορήσουν περιλαμβάνονται επίσης η γρίπη τύπου Α και Β, ο RSV, καθώς και διάφοροι ρινοϊοί, ενώ υπάρχουν και μικροβιακές λοιμώξεις, όπως αυτές που προκαλούνται από τον σταφυλόκοκκο.
Ο γιατρός εξήγησε ότι η έξαρση των αναπνευστικών λοιμώξεων κατά τη χειμερινή περίοδο συνδέεται σε μεγάλο βαθμό και με τις συναθροίσεις σε κλειστούς χώρους.
Όταν ένα άτομο νοσεί και βρίσκεται σε χώρο με αρκετό κόσμο, χωρίς να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα προστασίας, η μετάδοση του ιού μπορεί να γίνει ιδιαίτερα εύκολα. Ο γιατρός εξήγησε ότι τα σταγονίδια που εκπέμπονται κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα μπορούν να μεταφέρουν τον ιό σε άλλα άτομα, τα οποία ενδέχεται να μολυνθούν μέσω της εισπνοής τους.
Μάλιστα, σύμφωνα με τον Δρ. Σχίζα, η αύξηση των αναπνευστικών λοιμώξεων έχει ήδη αρχίσει να παρατηρείται στην Ελλάδα από τον Νοέμβριο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την έγκαιρη ενημέρωση και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Την ίδια ώρα ο Δρ. Σχίζας τόνισε ότι χρειάζεται να επιδείξουν ιδιαίτερη προσοχή τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
Όπως ανέφερε ο γιατρός, ο κορωνοϊός και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς μπορούν να προσβάλουν σοβαρότερα τα μικρά παιδιά και τους ηλικιωμένους, οδηγώντας ακόμη και σε πνευμονία και άλλες σοβαρές επιπλοκές.
Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης άτομα με καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια, αναπνευστικά προβλήματα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και βρογχικό άσθμα, ανέφερε ο γιατρός. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η προστασία από τις λοιμώξεις και η έγκαιρη επικοινωνία με τον προσωπικό ιατρό αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, τόνισε ο Δρ. Σχίζας.
Πώς ξεχωρίζουμε το κοινό κρυολόγημα από τη γρίπη
Η συμπτωματολογία διαφέρει ανάλογα με τον ιό που προκαλεί τη λοίμωξη. Σύμφωνα με τον Δρ. Σχίζα, το κοινό κρυολόγημα συνήθως εμφανίζει ηπιότερη εικόνα, με χαμηλό πυρετό, βήχα, αδυναμία και κόπωση.
Αντίθετα, η γρίπη μπορεί να προκαλέσει πιο έντονα συμπτώματα, όπως υψηλό πυρετό, βήχα, ρινική καταρροή, πονόλαιμο, πονοκέφαλο, μυαλγίες, αρθραλγίες, ρίγος και έντονη καταβολή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς ενδέχεται να παρουσιάσουν επίσης εμετούς και διάρροιες, σύμφωνα με τον ειδικό.
Ο γιατρός υπογράμμισε ότι δεν εμφανίζουν όλοι οι ασθενείς πυρετό, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες η λοίμωξη εκδηλώνεται με συμπτώματα από το αναπνευστικό, όπως βήχα, πόνο στον λαιμό ή στο στήθος.
Τα συμπτώματα που πρέπει να μας θορυβήσουν
Η εμφάνιση πυρετού, βήχα, ρινικής καταρροής, πονόλαιμου, πονοκεφάλου, έντονης αδυναμίας και ρίγους θα πρέπει να κινητοποιεί τους ασθενείς, οι οποίοι καλούνται να επικοινωνούν έγκαιρα με τον προσωπικό τους ιατρό και να μην περιμένουν μέχρι να επιδεινωθεί η κατάστασή τους.
«Κανένας ιός δεν σκοτώνεται με αντιβιοτικό»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Δρ. Σχίζας στην ανάγκη σωστής ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τη χρήση των αντιβιοτικών, επισημαίνοντας ότι ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η απαίτηση από τους ασθενείς για χορήγηση αντιβίωσης με την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων.
«Με βάση τη μακρά εμπειρία που έχω, οι ασθενείς μόλις αρρωστήσουν ζητούν από τον γιατρό τους να τους γράψει αντιβιοτικό. Κανένας ιός δεν μπορεί να σκοτωθεί από αντιβιοτικό», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, τα αντιβιοτικά δρουν κατά των βακτηρίων και όχι των ιών, συνεπώς δεν προσφέρουν όφελος στη θεραπεία του κοινού κρυολογήματος, της γρίπης ή άλλων ιογενών λοιμώξεων. Αντίθετα, η αλόγιστη χρήση τους σύμφωνα με τον γιατρό, μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες παρενέργειες, όπως διάρροια, ναυτία και δερματικά εξανθήματα, ενώ συμβάλλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής, καθιστώντας ορισμένες λοιμώξεις δυσκολότερες στη θεραπεία.
«Για κανένα λόγο, εάν για παράδειγμα τρέχει η μύτη κάποιου ασθενή ή εάν έχει βήχα, δεν πρέπει να περιμένει να του χορηγηθεί αντιβιοτικό», υπογράμμισε.
Ο ίδιος τόνισε ότι οι ασθενείς δεν πρέπει να αποφασίζουν μόνοι τους ποια θεραπεία θα ακολουθήσουν, αλλά να συμβουλεύονται τον προσωπικό τους ιατρό, ο οποίος θα αξιολογήσει την κατάσταση και θα καθορίσει την κατάλληλη αγωγή.
Σε περιπτώσεις όπου ενδείκνυται, μπορεί να χορηγηθούν αντιικά φάρμακα, τα οποία δρουν κατά των ιών και μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην αντιμετώπιση της λοίμωξης, ιδιαίτερα όταν η θεραπεία ξεκινήσει έγκαιρα.
Πότε πρέπει οι ασθενείς να μείνουν στο σπίτι τους
Την ίδια ώρα, τόνισε πώς οι ασθενείς όταν εμφανίζουν τα πρώτα συμπτώματα, είναι απαραίτητο να περιορίζουν τις μετακινήσεις τους και να παραμένουν στο σπίτι.
Όπως ανέφερε ο Δρ. Σχίζας, οι ασθενείς θα πρέπει να αποφεύγουν να πηγαίνουν στην εργασία τους αλλά και να επισκέπτονται κλειστούς χώρους, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες ημέρες της ασθένειας.
Ακόμη και όταν αισθανθούν κάποια βελτίωση, δεν θα πρέπει να επιστρέφουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες, εφόσον εξακολουθούν να παρουσιάζουν συμπτώματα. Όπως εξήγησε, από τη μία πλευρά υπάρχει ο κίνδυνος μετάδοσης της λοίμωξης σε άλλα άτομα και από την άλλη ο οργανισμός παραμένει ευάλωτος, με αποτέλεσμα να υπάρχει πιθανότητα νέας μόλυνσης.
«Εάν πας στη δουλειά, για παράδειγμα, και νιώθεις ακόμη αδιαθεσία, να ξέρεις ότι επειδή είσαι ευάλωτος θα κολλήσεις άλλον ιό με τα ίδια συμπτώματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα παιδιά, τα οποία συχνά μεταφέρουν τις λοιμώξεις από το σχολείο στο σπίτι, μολύνοντας στη συνέχεια τους γονείς και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.
«Τα σχολεία είναι ο παράδεισος των ιών, ειδικά τα νηπιαγωγεία», σημείωσε, τονίζοντας ότι τα παιδιά δεν πρέπει να πηγαίνουν στο σχολείο όταν παρουσιάζουν πυρετό ή άλλα συμπτώματα λοίμωξης.
Η επιστροφή στην εργασία ή στο σχολείο θα πρέπει να γίνεται όταν ο ασθενής αισθάνεται πλήρως καλά και τα συμπτώματα έχουν υποχωρήσει, ακολουθώντας πάντοτε τις οδηγίες του προσωπικού του ιατρού.
Ο ρόλος του εμβολιασμού
Σημαντικό «όπλο» για την προστασία του πληθυσμού από τις εποχικές λοιμώξεις αποτελεί ο εμβολιασμός, ιδιαίτερα για τα άτομα που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες.
Όπως εξήγησε ο Δρ. Σχίζας, το εμβόλιο κατά της γρίπης είναι αποτελεσματικό και συμβάλλει στη μείωση της σοβαρότητας των συμπτωμάτων σε περίπτωση που κάποιος μολυνθεί. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όποιος εμβολιαστεί αποκλείεται να νοσήσει ή ότι δεν μπορεί να εμφανίσει σοβαρή συμπτωματολογία.
«Δεν σημαίνει ότι επειδή εμβολιάστηκες δεν θα ξανακολλήσεις. Μπορεί να ξανακολλήσεις», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι ο βασικός στόχος του εμβολιασμού είναι η προστασία από τη σοβαρή νόσηση και τις επιπλοκές, ιδιαίτερα σε άτομα με μειωμένη άμυνα του οργανισμού.
Σε ό,τι αφορά τον χρόνο του εμβολιασμού, ο γιατρός ανέφερε ότι ιδανικά θα πρέπει να πραγματοποιείται στις αρχές Οκτωβρίου, με τις ευάλωτες ομάδες να προγραμματίζουν τον εμβολιασμό τους κατά την περίοδο Οκτωβρίου – Νοεμβρίου. Ωστόσο, όσοι δεν έχουν ακόμη εμβολιαστεί μπορούν να το κάνουν και κατά τη διάρκεια του χειμώνα, κατόπιν συνεννόησης με τον προσωπικό τους ιατρό.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ενημέρωση του Υπουργείου Υγείας, διατίθενται εμβόλια κατά της γρίπης και του κορωνοϊού για τις ομάδες για τις οποίες συστήνεται ο εμβολιασμός, ενώ υπάρχουν και άλλα εμβόλια, όπως εκείνα κατά του έρπητα ζωστήρα και του RSV. Η χορήγησή τους γίνεται κατόπιν επικοινωνίας και καθοδήγησης από τον προσωπικό ιατρό.
Πώς θα περιορίσετε τη διασπορά
Πέρα από τον εμβολιασμό, η καθημερινή συμπεριφορά και η τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό της διασποράς των ιώσεων.
Ο Δρ. Σχίζας συστήνει στους πολίτες να ντύνονται με ζεστά ρούχα, να φροντίζουν τη διατροφή τους, να καταναλώνουν αρκετά υγρά και να αποφεύγουν, όσο είναι δυνατόν, τους πολυσύχναστους κλειστούς χώρους. Ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι και τα άτομα που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες καλό είναι να χρησιμοποιούν μάσκα όταν βρίσκονται σε χώρους με αρκετό κόσμο.
Εξίσου σημαντικό είναι το συχνό και σχολαστικό πλύσιμο των χεριών, καθώς και η τήρηση κανόνων αναπνευστικής υγιεινής. Κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα, οι πολίτες θα πρέπει να καλύπτουν το στόμα και τη μύτη τους με χαρτομάντιλο ή με τον αγκώνα τους, ώστε να περιορίζεται η διασπορά σταγονιδίων.
«Είναι απλά μέτρα τα οποία, ενώ θα έπρεπε, δεν κάνει σχεδόν κανένας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το μήνυμα του γιατρού ενόψει της χειμερινής περιόδου είναι σαφές, έγκαιρη επικοινωνία με τον προσωπικό ιατρό, αποφυγή της αλόγιστης χρήσης αντιβιοτικών, εμβολιασμός όπου συστήνεται και παραμονή στο σπίτι όταν υπάρχουν συμπτώματα.
Καθώς οι ιώσεις αναμένεται να ενταθούν μέσα στον Δεκέμβριο, η πρόληψη και η υπεύθυνη στάση του καθενός αποτελούν βασικούς παράγοντες για την προστασία τόσο της προσωπικής όσο και της δημόσιας υγείας.