Όταν ανέλαβε Υπουργός Δικαιοσύνης ο πρώην ΟΥΚάς Κώστας Φυτιρής όλοι σκεφτήκαμε (εντάξει, εκτός από τα αξιολύπητα κυβερνητικά παπαγαλάκια) ότι οποιοσδήποτε με παλμό θα ήταν σαφής βελτίωση από τον Μάριο Χαρτσιώτη - δεν μιλάμε πλέον για χαμηλό πήχη απαιτήσεων αλλά για υποθαλάσσιο καλώδιο σαν αυτό που θα βάλουμε στον κώλο μας συνδέσει ηλεκτρικά την Κύπρο με τη μαμά Ελλάδα. Για την ιστορία ο κ. Χαρτσιώτης συνεχίζει ακριβώς από εκεί που σταμάτησε ως Επίτροπος Αγνοουμένων, αυτό ακριβώς που ήταν και ο ίδιος κατά τη διάρκεια της θητείας τους στο Υπ. Δικαιοσύνης.
Πιστέψαμε λοιπόν ότι με τον κ. Φυτιρή θα ήταν -τσας- διαφορετικά τα πράγματα, καθ’ ότι ο άνθρωπος στρατιωτικός και με μακρά υπηρεσία στον cutthroat ιδιωτικό τομέα. Μέχρι τη σημερινή διάσκεψη τύπου. Που ανακάλυψε την τασιηνόπιττα (ούτε καν τον τροχό) ανακοινώνοντας τη.. δήμευση περιουσιών των εμπλεκομένων στο οργανωμένο έγκλημα. Δηλαδή να αποδιοργανώσει το μοναδικό οργανωμένο πράγμα στο νησί. Τς τς ντροπή Υπουργέ μου. Κι αν αναρωτιέστε γιατί διάολο έπρεπε να φτάσουμε στο 2026 όπου ο υπόκοσμος κυριολεκτικά ξεσαλώνει με όπλα και τσεκούρια λίγα μέτρα από αστυνομικές διευθύνσεις και “γνωστοί επιχειρηματίες” συλλαμβάνονται και αφήνονται ελεύθεροι (ενώ έχουν φωτογραφηθεί με τη μισή Κύπρο σε εκδηλώσεις αλλά και με τον ΠτΔ στο Προεδρικό) για να ανακοινωθεί αυτό που είναι παγκοσμίως γνωστό από την εποχή του Αλ Καπόνε (του αυθεντικού έτσι, όχι του κυπριακού knock off), ότι δηλαδή χτυπάς το οργανωμένο έγκλημα εκεί που πονάει περισσότερο: στο γαμημένο χρήμα.
Αυτό που προωθεί ο νυν Υπουργός (και είχε ξεκινήσει ως συζήτηση από την προηγούμενη κυβέρνηση) είναι η Μη Βασιζόμενη σε Καταδίκη Δήμευση (Non-Conviction Based Forfeiture) ή «Αστική Δήμευση». Η διαφορά της με την good ol’ υφιστάμενη δήμευση, που αποτυγχάνει θριαμβευτικά 30 και βάλε χρόνια τώρα, είναι πως η “νέα” επιτρέπει στο κράτος να δημεύει περιουσία αν ο κάτοχός της δεν μπορεί να δικαιολογήσει την πηγή των εισοδημάτων του, χωρίς να χρειάζεται προηγούμενη ποινική καταδίκη. Μέχρι σήμερα, για να δημευτεί μια περιουσία, έπρεπε πρώτα να υπάρξει τελεσίδικη ποινική καταδίκη του προσώπου. Με τους ρυθμούς της κυπριακής δικαιοσύνης (όπου μπορεί κάποιος να απαλλαγεί λόγω προχωρημένης ηλικίας για αδίκημα που διέπραξε όταν ακόμα μεσουρανούσε ο Neil Sedaka), μέχρι να βγει η απόφαση, τα περιουσιακά στοιχεία εξαφανίζονταν σε δαιδαλώδεις διαδρομές του εξωτερικού. Σε πολλές περιπτώσεις που αφορούν τον υπόκοσμο (ναρκωτικά, τζόγος), η Αστυνομία εκδίδει διατάγματα δέσμευσης περιουσίας, ωστόσο, οι δικηγόροι των υπόπτων (συνήθως οι Saul Goodmans του νησιού) προσφεύγουν στο Ανώτατο Δικαστήριο με προνομιακά εντάλματα (τύπου Certiorari), ακυρώνοντας τα διατάγματα για διαδικαστικούς λόγους. Η Αστυνομία συχνά δεν παρουσιάζει επαρκή «εύλογη υποψία» ή καθυστερεί να καταχωρήσει την ποινική υπόθεση. Αν η κύρια δίκη καθυστερεί (κάτι σύνηθες στην Κύπρο), το δικαστήριο υποχρεούται να αποδεσμεύσει την περιουσία, καθώς δεν μπορεί να κρατά κάποιον όμηρο επ' αόριστον χωρίς καταδίκη. Η κατηγορούσα αρχή πρέπει να αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας ότι τα χρήματα προήλθαν από συγκεκριμένο έγκλημα. Αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο όταν μιλάμε για οργανωμένο έγκλημα που χρησιμοποιεί βιτρίνες και «αχυρανθρώπους».
Επίσης το δικαίωμα στην ιδιοκτησία προστατεύεται με σθένος από το Σύνταγμα και κάθε προσπάθεια για μια πιο επιθετική δήμευση προσκρούει συχνά σε ενστάσεις περί παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ακούγεται άδικο και εξωφρενικό αλλά σκεφτείτε να ήταν η δική σας περιουσία. Δυστυχώς αν δεν το αποδείξεις 100% ότι προέρχονται από εγκληματικές ενέργειες, ο “γνωστός επιχειρηματίας” δεν διαφέρει σε τίποτα από έναν χωρίς εισαγωγικά. Ανάμεσα στο “γνωρίζω” και στο “μπορώ να το αποδείξω” μεσολαβεί ο αναθεματισμένος Ειρηνικός.
Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι τα “όπλα” που έχει στη διάθεσή του ο Υπουργός και το κράτος κατ’ επέκταση για την πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος αλλά η απουσία πραγματικής θέλησης να το πράξει. Ναι, κρατάμε καλάθι σε μέγεθος Lego και όχι άδικα. Η ΜΟΚΑΣ (Μονάδα Καταπολέμησης Αδικημάτων Συγκάλυψης) και οι ανακριτές της Αστυνομίας που ασχολούνται με το οικονομικό έγκλημα είναι απελπιστικά λίγοι σε σχέση με τον όγκο της δουλειάς. Το οργανωμένο έγκλημα στην Κύπρο απασχολεί ανθρώπους (δικηγόρους, λογιστές, παρόχους υπηρεσιών) που ξέρουν πώς να θωρακίζουν τις περιουσίες τους νομικά. Ακόμα και όταν ψηφίζονται νόμοι, η εφαρμογή τους απαιτεί σύγκρουση με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, κάτι που το πολιτικό σύστημα συχνά αποφεύγει. Πόσο μάλλον μια κυβέρνηση με επικεφαλής έναν που αποφεύγει τη σύγκρουση ακόμα και στα γαμημένα συγκρουόμενα του λούνα παρκ!
Χορτάσαμε πια νεοανακαλυφθείσες τασιηνόπιττες. Η Κύπρος είναι κλασικό παράδειγμα χώρας που έχει τέλειους νόμους στα χαρτιά και μηδενική αποτελεσματικότητα στην πράξη. Οι εκθέσεις της Moneyval (το όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης για το ξέπλυμα χρήματος) το λένε ξεκάθαρα εδώ και χρόνια: εξαιρετική νομοθεσία, τραγικά χαμηλά αποτελέσματα σε δημεύσεις.
Η εξαγγελία του Υπουργού είναι μια προσπάθεια να εκσυγχρονιστεί το οπλοστάσιο των Αρχών με την αστική δήμευση, αλλά χωρίς δικαστική μεταρρύθμιση (για γρήγορες αποφάσεις), την πραγματική ανεξαρτησία των ελεγκτικών μηχανισμών, το ξήλωμα των επίορκων αστυνομικών (ο Υπουργός είπε “αν υπάρχουν σάπια μήλα στην Αστυνομία θα τα αποβάλλουμε”, “αν” μαλάκα μου, δηλαδή αφήνει και περιθώριο να μην υπάρχουν!) θα κάνουμε ακόμα μια τρύπα στο νερό και ακόμα μια εξαγγελία της κυβέρνησης (από τις περίπου 7000 μέχρι τώρα) θα μείνει τίτλος σε φιλοκυβερνητικό σάιτ που πάλιωσε σαν το φρέσκο γάλα.
Δεν πειράζει όμως, εξήγγειλε επίσης νέα, βελτιωμένη και αυτόνομη Ακτοφυλακή(!) γιατί αφού προκόψαμε στη στεριά ας πιάσουμε και τη θάλασσα (όλο και(κανένα Κράκεν μπορεί να μας επιτεθεί ή μια πολύ ζοχαδιασμένη Ούρσουλα). Όχι ρε σεις, δεν μπορούσε να πει “για να πετάνε τους μετανάστες στη θάλασσα ώστε να καλοπιάνουμε το ΕΛΑΜ που ίσως τσαντιστεί που θα πατάξω τον υπόκοσμο απ’ όπου αντλεί από ψηφοφόρους μέχρι υποψήφιους”.
Μην τον πουν πάλι ακροδεξιό τον άνθρωπο.
