Ο Candida auris, ένας πολυανθεκτικός μύκητας που έχει εξελιχθεί σε ιδιαίτερη πρόκληση για τα νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο, όπως και στην Ελλάδα, φαίνεται ότι διαθέτει ένα ακόμη «όπλο»: Κρύβεται βαθιά στους θύλακες των τριχών και καταφέρνει να στρέψει την ανοσολογική άμυνα του δέρματος προς τη λάθος κατεύθυνση.
Τον εντυπωσιακό μηχανισμό αποκάλυψαν επιστήμονες του University of California, San Francisco (UCSF), σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science. Το εύρημα μπορεί να εξηγήσει ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν τον Candida auris τόσο δύσκολο αντίπαλο: Tην ικανότητά του να παραμένει στο δέρμα για μεγάλα χρονικά διαστήματα και, κατά συνέπεια, να βρίσκει ευκαιρίες μετάδοσης στο νοσοκομειακό περιβάλλον.
Ο μύκητας που επιμένει εκεί όπου οι άλλοι εξαφανίζονται
Για να καταλάβουν τι κάνει τον Candida auris τόσο αποτελεσματικό στον αποικισμό του δέρματος, οι ερευνητές τον συνέκριναν με τον Candida albicans, έναν πολύ πιο συνηθισμένο μύκητα. Η διαφορά ήταν εντυπωσιακή. Σε πειράματα σε ποντίκια, ο Candida albicans εξαφανίστηκε μέσα σε λίγες ημέρες. Ο Candida auris, αντίθετα, παρέμεινε στο δέρμα, βρίσκοντας καταφύγιο μέσα στους θύλακες των τριχών.
«Ο Candida auris αποικίζει το δέρμα πολύ καλύτερα από τους περισσότερους άλλους μύκητες, γεγονός που του δίνει τη δυνατότητα να εισβάλει όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενήσει», εξηγεί ο Dr Dean Merrill, δερματολόγος, καθηγητής στο UCSF και πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Και εδώ βρίσκεται μίας από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τους γιατρούς: Όπως επισημαίνει ο ερευνητής, δεν υπάρχει σήμερα αποτελεσματικός τρόπος να απομακρυνθεί πλήρως ο Candida auris από το δέρμα.
Πώς «μπερδεύει» το ανοσοποιητικό
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι δύο μύκητες προκαλούν εντελώς διαφορετική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο Candida albicans ενεργοποιεί ένα ανοσολογικό σήμα που ονομάζεται ιντερλευκίνη-17 (IL-17). Η αντίδραση αυτή ενισχύει τη φυσική αντιμυκητιασική άμυνα και την ανανέωση της επιφάνειας του δέρματος, βοηθώντας τον οργανισμό να απαλλαγεί από τον μύκητα.
Ο Candida auris κάνει κάτι διαφορετικό. Αλλάζει το εξωτερικό κυτταρικό του τοίχωμα ώστε να εκθέτει περισσότερο μια ουσία που ονομάζεται χιτίνη. Η παρουσία της κινητοποιεί τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να παράγουν ιντερφερόνη-γάμμα (IFN-γ), ένα ανοσολογικό σήμα που συνδέεται περισσότερο με την άμυνα απέναντι σε ιούς. Με άλλα λόγια, ο μύκητας φαίνεται να οδηγεί το ανοσοποιητικό σε μια αντίδραση που δεν είναι η αποτελεσματικότερη για την εξουδετέρωσή του.
Και το αποτέλεσμα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον: H ιντερφερόνη-γάμμα καταστέλλει τις φυσικές αντιμυκητιασικές άμυνες του δέρματος, μεταξύ των οποίων και την IL-17.
Παράλληλα, επιβραδύνεται η φυσιολογική ανανέωση των κυττάρων στους θύλακες των τριχών. Έτσι συσσωρεύονται παλαιότερα και κατεστραμμένα κύτταρα, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον μέσα στο οποίο ο Candida auris μπορεί να επιβιώνει. Ένα είδος «φωλιάς», όπως το περιγράφουν οι ερευνητές.
Γιατί αποτελεί πρόβλημα για τα νοσοκομεία
Ο Candida auris αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στην Ιαπωνία το 2009 και έκτοτε έχει εμφανιστεί σε νοσοκομεία και άλλες μονάδες υγειονομικής περίθαλψης σε πολλές χώρες. Η παρουσία του πάνω στο δέρμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος είναι άρρωστος. Σε πολλούς ανθρώπους μπορεί να υπάρχει χωρίς να προκαλεί συμπτώματα.
Το πρόβλημα εμφανίζεται κυρίως όταν ο μύκητας περάσει σε βαθύτερους ιστούς ή στην κυκλοφορία του αίματος, ιδιαίτερα σε ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας και εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Η ικανότητά του να αποικίζει επίμονα το δέρμα, σε συνδυασμό με την ανθεκτικότητά του σε πολλά αντιμυκητιασικά φάρμακα, τον έχει μετατρέψει σε ιδιαίτερα δύσκολο αντίπαλο για τις υγειονομικές μονάδες.
«Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο Candida auris παραμένει στο δέρμα και δεν δημιουργεί προβλήματα», εξηγεί ο καθηγητής Ανοσολογίας του UCSF, Ari Molofsky. «Μόνο όταν φτάσει σε βαθύτερους ιστούς σε ιατρικά ευάλωτους ασθενείς γίνεται επικίνδυνος».
Ένα νέο «αδύναμο σημείο» του μύκητα;
Η αποκάλυψη του μηχανισμού με τον οποίο ο Candida auris εξασφαλίζει την παραμονή του στο δέρμα μπορεί να προσφέρει στους επιστήμονες νέους θεραπευτικούς στόχους.
Μία πιθανή στρατηγική θα ήταν η ανάπτυξη θεραπειών που θα στρέφουν ξανά την ανοσολογική απόκριση από την ιντερφερόνη-γάμμα προς την IL-17, αποκαθιστώντας έτσι τον φυσιολογικό αντιμυκητιασικό μηχανισμό του δέρματος.
Μια δεύτερη προσέγγιση θα μπορούσε να στοχεύει τη χιτίνη που χρησιμοποιεί ο μύκητας για να πυροδοτήσει αυτή την ασυνήθιστη ανοσολογική αντίδραση.
Προς το παρόν, πρόκειται για ερευνητικές κατευθύνσεις και όχι για διαθέσιμες θεραπείες. Ωστόσο, η ανακάλυψη βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς ένας μικροοργανισμός μπορεί να ζει αθόρυβα πάνω μας, αποφεύγοντας την εξουδετέρωση από το ανοσοποιητικό, μέχρι να παρουσιαστεί η ευκαιρία να γίνει επικίνδυνος.
Και στην περίπτωση του Candida auris, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο καταφέρνει να «κρύβεται» μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για να βρεθεί και ο τρόπος να εκδιωχθεί.
ΠΗΓΗ: ygeiamou.gr
