Κατά την έξοδο της σορού από τον ιερό ναό η Φιλαρμονική της Αστυνομίας παιάνιζε πένθιμα εμβατήρια, με τους παρευρισκομένους να χειροκροτούν παρατεταμένα σε ένδειξη τιμής προς τον εκλιπόντα.
ΣΧΕΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ: Ο Γιώργος Βασιλείου πέρασε στην ιστορία – Με τις πρέπουσες τιμές η κηδεία του πρώην ΠτΔ
Το φέρετρο ακολουθούσε η οικογένεια του Γιώργου Βασιλείου, εμφανώς συγκινημένη, με τη σύζυγό του, Ανδρούλλα, να υποβαστάζεται από τον γιο της, Ευέλθοντα. Την οικογένεια του εκλιπόντος ακολουθούσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, η Πρώτη Κυρία, Φιλίππα Καρσερά-Χριστοδουλίδη και σύσσωμο το Υπουργικό Συμβούλιο, καθώς και ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης.
Ακολούθως το φέρετρο θα οδηγηθεί με πομπή προς το νέο Κοιμητήριο Αγλαντζιάς, όπου θα γίνει η ταφή.
ΠτΔ: «Άνδρας επιφανής, ενάρετος και ωφέλιμος ο Γ. Βασιλείου»
Άνδρα επιφανή, ενάρετο και ωφέλιμο, κοσμοπολίτη και οικουμενικό, φύσει ελεύθερο, αδογμάτιστο και συνεπή με τις πεποιθήσεις του, χαρακτήρισε τον τρίτο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Γιώργο Βασιλείου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, στον επικήδειο λόγο του το Σάββατο.
«Αποχαιρετούμε σήμερα τον Γιώργο Βασιλείου, τρίτο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, πρωταγωνιστή ενός μακρινού ταξιδιού εννιά και πλέον δεκαετιών, γεμάτου γεγονότα που σημάδεψαν τη σύγχρονη ιστορία της πατρίδα μας, της Ελλάδας, αλλά και της Ευρώπης», είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης.
Όπως είπε, το ταξίδι του άρχισε στην Αμμόχωστο το 1931, συνεχίστηκε στη Μυτιλήνη, τη Βουδαπέστη, τη Γενεύη, τη Βιέννη, το Λονδίνο, τη Λευκωσία, την περιοχή της Μ. Ανατολής, την Αφρική και πολλές άλλες χώρες, «σε καιρούς δύσκολους, γεμάτους προκλήσεις, όταν κυριαρχούσε ψυχροπολεμική αναμέτρηση ανάμεσα σε δύση και ανατολή, που χώριζε τους ανθρώπους σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής: ιδεολογική, πολιτική, οικονομική, γεωγραφική, ακόμη και υπαρξιακή».
Όπως σημείωσε, «όλες αυτές οι μοναδικές εμπειρίες και τα βιώματα, καθόρισαν τον Γιώργο Βασιλείου ως άνθρωπο, ως οικονομολόγο, ως τεχνοκράτη αλλά και ως πολιτικό. Με όποια ιδιότητα κι αν ενεργούσε, ποτέ δεν λησμονούσε ότι η πεμπτουσία της ζωής βρίσκεται στα απλά και καθημερινά, όπως τα ορίζει το αξιακό σύστημα και οι ανάγκες των ανθρώπων, ανεξάρτητα από χρώμα, φυλή, θρησκεία, ιδεολογία, κομματική προτίμηση, ή κοινωνική καταγωγή».
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης συνέχισε σημειώνοντας ότι αυτό του το γνώρισμα τον έκανε «κοσμοπολίτη και οικουμενικό», που του επέτρεπε να αισθάνεται άνετα σε οποιονδήποτε χώρο, οπουδήποτε στον κόσμο και με οποιονδήποτε άνθρωπο. «Η ευθυκρισία και η ταχύτητα της σκέψης του ήταν το κλειδί για όλα τα υπόλοιπα που συνάντησε και αντιμετώπισε στον μακρύ του βίο. Πρωτίστως για να αντιλαμβάνεται, να συνθέτει, να αποφασίζει και να υλοποιεί, κατά τρόπο πρωτοποριακό, πολλές φορές πιο μπροστά από την εποχή του», είπε.
Τόνισε ότι, χωρίς αμφιβολία, κορυφαία του προτεραιότητα υπήρξε η επίλυση του Κυπριακού και η επανένωση της πατρίδας μας προς όφελος όλων των νόμιμων κατοίκων της και εργάστηκε ειλικρινά και ακούραστα με ειλικρινή πολιτική βούληση για επίτευξη του εν λόγω στόχου. «Δυστυχώς, όμως, έφυγε με ανεκπλήρωτο τον πόθο της επανένωσης της πατρίδας μας, που τον βασάνιζε μέχρι το τέλος της ζωής του», είπε.
Πρόσθεσε ότι υπήρξε τεράστια και καθοριστική η συμβολή του στον εκσυγχρονισμό του Κράτους μέσα από σημαντικές μεταρρυθμίσεις που τόλμησε να προωθήσει, όπως ήταν ο φορολογικός μετασχηματισμός, οι διαρθρωτικές αλλαγές στη δημόσια διοίκηση, η ίδρυση του πρώτου δημόσιου Πανεπιστημίου και το να νιώθει ο κάθε πολίτης τούτης της χώρας να εκφράζεται ελεύθερα, χωρίς τις όποιες ανησυχίες, χωρίς τον όποιο φόβο, για τις πολιτικές του πεποιθήσεις.
«Οι αλλαγές που προώθησε στη χώρα μας συνέβαλαν καθοριστικά και στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξή της καθώς και στη βιωσιμότητα και στον εκσυγχρονισμό του κυπριακού κράτους. Οφείλουμε όλοι να αναγνωρίσουμε την αποφασιστικότητα και την τόλμη του Γιώργου Βασιλείου, στην υλοποίηση σημαντικών αλλαγών τις οποίες είχε ανάγκη η χώρα μας, παρά τις αντιδράσεις από όσους προτιμούσαν τον εύκολο δρόμο της αδράνειας και της στασιμότητας», ανέφερε ο Πρόεδρος.
Σημείωσε, ακόμα, ότι ήταν καθοριστική η συνδρομή του και στη διαδικασία ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια της οποίας υποβλήθηκε η αίτηση ένταξης αλλά και στη συνέχεια ως ο επικεφαλής των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Εξάλλου, πρόσθεσε, σε ανύποπτο χρόνο, το 1969, ο Γιώργος Βασιλείου ήταν από τους πρώτους που ανέδειξαν την προοπτική και σπουδαιότητα της σύνδεσης της Κύπρου με την τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα.
«Φύσει ελεύθερος, αδογμάτιστος και συνεπής με τις πεποιθήσεις του, ο Γιώργος Βασιλείου ανέλαβε με προθυμία τη βαριά ευθύνη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, τις οποίες του ανέθεσε με γενναιοδωρία ο διάδοχός του, αείμνηστος Πρόεδρος Γλαύκος Κληρίδης. Με μεθοδικότητα, εργατικότητα και με τη βαθιά πίστη ότι το μέλλον της Κύπρου βρίσκεται στην Ενωμένη Ευρώπη, ο Γιώργος Βασιλείου ηγήθηκε αποτελεσματικά αυτής της επιτυχούς εθνικής προσπάθειας, που κατέστησε την Κυπριακή Δημοκρατία πλήρες και ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης», υπογράμμισε.
«Έφυγες από τη ζωή πλήρης ημερών, έχοντας συνεχώς στο πλάι σου τη μεγάλη σου αδυναμία, τη σύζυγο, την πολυαγαπημένη σου Αντρούλλα, την κα Αντρούλλα Βασιλείου και φυσικά τα παιδιά και τα εγγόνια σου, μαζί με τη δεύτερή σου οικογένεια, τους συνεργάτες, τους φίλους και τους συνοδοιπόρους που είχες στη ζωή σου, στην επαγγελματική και την πολιτική σου διαδρομή», είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης.
Τόνισε, ωστόσο, ότι πολυτιμότερη είναι η καθολική αναγνώριση της προσφοράς του από όλους, λαό και ηγεσία, στην Κύπρο, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Ευρώπη στο σύνολό της, χώρες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής, τη Βρετανία, τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και σε κάθε άλλη χώρα, από όπου πέρασε.
«Αισθάνομαι συγκίνηση γιατί έχω το προνόμιο να σε κατευοδώσω εκ μέρους της Κυπριακής Πολιτείας και να σου απευθύνω το επώδυνο «στερνό αντίο», μαζί με την ευγνωμοσύνη που θα συνοδεύει για πάντα τη μνήμη σου, ως άνδρα επιφανή, ενάρετο και ωφέλιμο. Που ανέβασε τη χώρα μας πιο ψηλά και την οδήγησε πιο μπροστά», είπε καταληκτικά.
«Επί των ημερών του, το κύρος της Κύπρου εκτοξεύτηκε», είπε ο κ. Παπαπέτρου.
Μήνυμα από τον Μουσταφά Ακιντζί
Την ανάγκη της συμφιλίωσης των δυο κοινοτήτων υπογράμμισε ο πρώην Τουρκοκύπριος ηγέτης, Μουσταφά Ακιντζί, στην εξόδιο ακολουθία του Γιώργου Βασιλείου, μέσω της συνεργάτιδάς του, Μελτέμ Ονουρκάν Σαμάνι, η οποία ανέγνωσε μήνυμά του.
Πριν την ανάγνωση του επίσημου μηνύματος, η κ. Σαμάνι μοιράστηκε μια προσωπική μαρτυρία για τη στήριξη που παρείχε ο Γιώργος Βασιλείου σε δικοινοτικές πρωτοβουλίες διαλόγου, ακόμη και στις πιο δύσκολες περιόδους μετά το Κραν Μοντανά. Όπως ανέφερε, ο εκλιπών δέχθηκε αμέσως να συνδράμει, υπενθυμίζοντας σε όλους ότι «η ειρήνη δεν μπορεί να περιμένει τις τέλειες πολιτικές συνθήκες», αλλά πρέπει «να καλλιεργείται, να προστατεύεται και να χτίζεται, ακόμη και όταν η ατμόσφαιρα είναι εχθρική».
Συνοψίζοντας την πολιτική παρακαταθήκη του Γιώργου Βασιλείου, η κ. Σαμάνι είπε πως δίδαξε ότι «ο διάλογος δεν είναι αδυναμία, αλλά ευθύνη» και πως η Κύπρος μπορεί να προχωρήσει μόνο μέσα από «τον συμβιβασμό, την αξιοπρέπεια και τη συμφιλίωση».
Στο μήνυμά του, ο Μουσταφά Ακιντζί εξέφρασε τα ειλικρινή του συλλυπητήρια στην οικογένεια και την ελληνοκυπριακή κοινότητα, χαρακτηρίζοντας τον Γιώργο Βασιλείου ως έναν από τους ελάχιστους πολιτικούς που ήταν «ειλικρινά αφοσιωμένοι σε μια λογική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού».
Ο κ. Ακιντζί εξήρε την προσήλωση του πρώην Προέδρου στην επανένωση, σημειώνοντας πως έδωσε μεγάλη σημασία στον διάλογο με τους Τουρκοκύπριους και εργάστηκε ακούραστα για λύση εντός ενός «αμοιβαία αποδεκτού ομοσπονδιακού πλαισίου». Καταλήγοντας, ο Τουρκοκύπριος πολιτικός περιέγραψε τον φίλο του ως έναν άνθρωπο που διέθετε σπάνια ενσυναίσθηση, «λογική, ρεαλισμό, θάρρος και ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό όραμα».
Ο άνθρωπος που οραματίστηκε και υλοποίησε το Πανεπιστήμιο
Ως τον άνθρωπο που οραματίστηκε, πείσμωσε και τελικά υλοποίησε το όραμα της ανώτατης εκπαίδευσης στον τόπο, αποχαιρέτησε τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Γιώργο Βασιλείου, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητής Τάσος Χριστοφίδης. Χαρακτήρισε τον εκλιπόντα ως τον «πολιτικό θεμελιωτή» του ιδρύματος, λέγοντας πως χωρίς τη δική του πολιτική βούληση, το Πανεπιστήμιο δεν θα είχε τη σημερινή του μορφή.
Ο Πρύτανης αναφέρθηκε στη διορατικότητα του Γιώργου Βασιλείου, ο οποίος σε δύσκολες εποχές και κόντρα σε οπισθοδρομικές αντιλήψεις, τόλμησε, όπως είπε, να προχωρήσει στην ίδρυση ενός δημόσιου πανεπιστημίου. Όπως ανέφερε, ο Γιώργος Βασιλείου «τόλμησε να μην παγιδευτεί σε ατέρμονες συζητήσεις για να βρει τη λύση που θα ικανοποιούσε όλους και εν τέλει κανένα, αλλά με αποφασιστικότητα και πολιτικό θάρρος προχώρησε».
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσήλωση του πρώην Προέδρου στην ακαδημαϊκή ελευθερία και την αυτονομία. Ο κ. Χριστοφίδης σημείωσε πως ο Γιώργος Βασιλείου, όντας «βαθιά δημοκράτης» και «αληθινά ελεύθερος», γνώριζε καλά ότι «για να χτίσεις θεσμούς με γερά θεμέλια, οφείλεις να τους οχυρώσεις από κομματικές και άλλες εξαρτήσεις». Αυτή η στάση επέτρεψε στο Πανεπιστήμιο να αναπτυχθεί με πρότυπα διεθνώς καθιερωμένων ιδρυμάτων, μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες.
Η συνεισφορά του Γιώργου Βασιλείου δεν περιορίστηκε μόνο στη νομοθεσία, αλλά είχε άμεσο αντίκτυπο στην κοινωνία και τη νεολαία, πρόσθεσε ο κ. Χριστοφίδης. Χάρη στις ενέργειές του, δόθηκε η δυνατότητα σε χιλιάδες παιδιά να σπουδάσουν στον τόπο τους, ενώ παράλληλα δημιουργήθηκε το έδαφος για τον επαναπατρισμό Κυπρίων επιστημόνων. «Τους έδωσε χώρο για δημιουργία, χώρο να ελπίζουν και να ελπίζουμε για μια καλύτερη Κύπρο», ανέφερε ο Πρύτανης.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Χριστοφίδης εξήρε το πολιτικό ήθος του εκλιπόντος, επισημαίνοντας πως δεν εγκλωβίστηκε σε παρωχημένες αντιλήψεις, αλλά λειτούργησε ως Ευρωπαίος ηγέτης. Ο Γιώργος Βασιλείου αφήνει πίσω του μια βαριά παρακαταθήκη, με το έργο του να αποτελεί, σύμφωνα με τον Πρύτανη, «φάρο για κάθε ενεργό πολίτη και πυξίδα για τον τρόπο που κάποιος πρέπει να πολιτεύεται: τολμηρά, θαρραλέα, με ειλικρίνεια και χωρίς εκπτώσεις για το συλλογικό καλό».
Άνθρωπος "δικός μας και όλων σας"
Ο γιος του Γιώργου Βασιλείου, Ευέλθων, εκφώνησε τον επικήδειο λόγο εκ μέρους της οικογένειας Βασιλείου. Επικεντρώθηκε στις παιδικές στιγμές που ο ίδιος θυμάται πιο έντονα, κάνοντας λόγο για τις Κυριακές, όταν ο πατέρας Γιώργος Βασιλείου αφιέρωνε πολύτιμο χρόνο στα παιδιά του. «Τις θυμάμαι ως ανέμελες στιγμές, αλλά σίγουρα θα είχες τα δικά σου προβλήματα και πιέσεις της δουλειάς, που εμείς ποτέ δεν νιώσαμε», είπε, σημειώνοντας το αίσθημα ασφάλειας και σιγουριάς που πρόσφερε στα παιδιά του.
Αναφερόμενος στην επαγγελματική πορεία του πατέρα του, ο Ευέλθων Βασιλείου, είπε ότι όταν τη δεκαετία του 1960 ίδρυσε το ΚΕΜΑ με έδρα την Κύπρο και δράστη στη Μέση Ανατολή, ήταν μια εταιρεία σε έναν άγνωστο κλάδο, της έρευνας αγοράς, σε μια εποχή που δεν υπήρχε τίποτα σχετικό. Στην πορεία, πρόσφερε θέση εργασίας σε εκατοντάδες επιστήμονες για τα επόμενα 30 χρόνια. «Είδες το μέλλον και έχτισες σε αυτό. Είδες το μέλλον νωρίς, από το 1971, όταν μιλούσες για την ανάγκη η Κύπρος να συμβαδίσει με την ΕΟΚ. Όταν ίδρυσες το πανεπιστήμιο, όταν έκανες την αίτηση για ένταξη της Κύπρου στην Ευρώπη. Έκανες πολλά γιατί έζησες πολλά», είπε, αναφερόμενος στα νεανικά χρόνια του πατέρα του.
Ο γιος του αναφέρθηκε και στη βαθιά πίστη του Γιώργου Βασιλείου ότι «λαοί που αλληλοσκοτώνονταν» μπορούσαν να έρθουν κοντά για το καλό όλων.
«Πολλοί μιλούν για την τιμιότητά σου. Εγώ σε φταίω, γιατί μου έδωσες την ψευδαίσθηση ότι η τιμιότητα μπορεί να θεωρείται δεδομένη», πρόσθεσε. Είπε, ακόμα, ότι ήταν «δουλευταράς», με πείσμα, που στις πιο δύσκολες στιγμές αρνήθηκε να το βάλει κάτω.
Ο Ευέλθων Βασιλείου στάθηκε επίσης στον σεβασμό του Γιώργου Βασιλείου στον άνθρωπο και σε όλες τις κοινωνικές ομάδες. «Πάντα με χαμόγελο, αγκάλιαζες με χαρά, με την καπακωτή χειραψία», είπε. Υπογραμμίζοντας τη βαθιά πίστη του πατέρα του στην ισότητα των φύλων, είπε ότι «όταν είπες το ‘η Ανδρούλλα και εγώ’ ακούστηκε παράξενο. Δεν πρόδιδε μόνο πόσο δυνατή ήταν η σχέση σας με τη μάμα, ούτε πόσο άξια γυναίκα είναι από μόνη της. Πρόδιδε πόσο δεδομένη θεωρούσες την ισότητα φύλων, όταν η ιδέα ήταν φρέσκια στην Κύπρο». Πρόσθεσε, ακόμα, τη στήριξή του στην πρώτη παρέλαση υπερηφάνειας στη Λευκωσία.
Το δεύτερο σημείο, στο οποίο στάθηκε, ήταν η βαθιά του πίστη για την ανάγκη για συμφιλίωση μεταξύ όλων των Κυπρίων. «Είπες ότι Ε/κ και Τ/κ μπορούμε να ζήσουμε και πρέπει να ζήσουμε μαζί», είπε, σημειώνοντας ότι για τον Γιώργο Βασιλείου η συμφιλίωση δεν ήταν ένα όραμα, αλλά μια αναγκαιότητα για την ασφάλεια του τόπου, που θα έφερνε και ευμάρεια. «Πολέμησες με σθένος και θάρρος για την επανένωση πατρίδας μας», είπε.
Καταληκτικά, σημείωσε ότι τα τελευταία χρόνια του ήταν δύσκολα. Έδωσε, όμως, την πολυτέλεια του μακρού αποχωρισμού στην οικογένειά του. «Νιώθουμε βαθιά περηφάνεια για όλα όσα έκανε. Νιώθουμε ειλικρινή ευγνωμοσύνη που τον είχαμε στη ζωή μας. Δεν ήταν μόνο δικός μας άνθρωπος, ήταν και όλων εσάς που με τα μηνύματα σας και την παρουσία σας τιμήσατε το πρόσωπο και το έργο του Γιώργου Βασιλείου. Έζησες μια ζωή γεμάτη, με νόημα, μια ζωή προσφοράς. Καλό σου ταξίδι».
