Κυπριακό: Η συνάντηση Ερχιουρμάν–Γκουτέρες και η επαναφορά του αδιεξόδου

Η τ/κ πλευρά, μέσω του λεγόμενου «υφυπουργού προεδρίας» Μεχμέτ Ντανά, αμφισβήτησε δημόσια δηλώσεις του Κυβερνητικού Εκπροσώπου Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη, υποστηρίζοντας ότι «δεν αντικατοπτρίζουν τα πραγματικά γεγονότα». Η έλλειψη προσδιορισμού των συγκεκριμένων διαφορών ενισχύει την εικόνα πολιτικής αντιπαράθεσης, επιβεβαιώνοντας το εύθραυστο κλίμα.

Διαδικασία πριν από την ουσία

Ο Τουφάν Ερχιουρμάν ξεκαθάρισε, ότι δεν προτίθεται να συζητήσει την ουσία του Κυπριακού πριν συμφωνηθούν οι διαδικασίες. Η λεγόμενη «μεθοδολογία των τεσσάρων σημείων», εμφανίζεται ως απαραίτητη προϋπόθεση για την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Στην πράξη, όμως, η έμφαση στη διαδικασία, λειτουργεί και ως μηχανισμός ελέγχου, μεταθέτοντας διαρκώς τη συζήτηση επί της ουσίας.

Κεντρικό στοιχείο παραμένει η πολιτική ισότητα, συνδεδεμένη με την εκ περιτροπής προεδρία. Η θέση αυτή, διαχρονική στον τ/κ πολιτικό λόγο, επανέρχεται ως αδιαπραγμάτευτος όρος, περιορίζοντας τα περιθώρια ευελιξίας και αναδεικνύοντας ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα, των προηγούμενων διαπραγματεύσεων.

Ο Ερχιουρμάν απέρριψε επίσης την εκτίμηση ότι η ε/κ πλευρά αποδέχεται τρία από τα τέσσερα σημεία, υποστηρίζοντας ότι αν υπήρχε συμφωνία, θα είχε ήδη ανακοινωθεί επισήμως.

Μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης: εργαλείο ή άλλοθι;

Η τ/κ πλευρά δίνει μεγάλη βαρύτητα στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, υποστηρίζοντας ότι χωρίς αυτά οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν νόημα. Αν και η ανάγκη εμπιστοσύνης είναι αναμφισβήτητη, η υπερβολική έμφαση σε προπαρασκευαστικά βήματα ενδέχεται να λειτουργεί ως υποκατάστατο της πολιτικής διαπραγμάτευσης, παρατείνοντας την αβεβαιότητα.

Οι γενικές αναφορές του Ερχιουρμάν για μη τήρηση υποσχέσεων ενισχύουν την αίσθηση ότι η διαδικασία χρησιμοποιείται ταυτόχρονα για πίεση και για διατήρηση του διαπραγματευτικού πλεονεκτήματος. Παρά τις δυσκολίες, ο Τ/κ ηγέτης διαβεβαίωσε ότι «δεν υπάρχει στην ατζέντα του το να σηκωθεί από το τραπέζι», διατηρώντας ανοιχτό το κανάλι διαλόγου.

Η στάση της Κυβέρνησης και η σημασία της συνέχειας

Η Κυπριακή Δημοκρατία, αντιμετωπίζει τη συνάντηση με συγκρατημένη αισιοδοξία, υπογραμμίζοντας την ετοιμότητά της για επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο που είχαν διακοπεί, εντός του πλαισίου του ΟΗΕ. Η επιμονή στη «συνέχεια της διαδικασίας» αποτελεί σταθερή θέση, αλλά δεν απαντά πλήρως στο πώς μπορούν να γεφυρωθούν οι ουσιαστικές αποκλίσεις, ιδιαίτερα στο ζήτημα της πολιτικής ισότητας.

 Η θετική αποτίμηση κάθε επαφής με τα Ηνωμένα Έθνη είναι διπλωματικά αναμενόμενη, αλλά δεν αναιρεί το γεγονός, ότι προηγούμενες αντίστοιχες συναντήσεις δεν απέδωσαν απτά αποτελέσματα. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν η τρέχουσα κινητικότητα μπορεί να υπερβεί τον κύκλο επαφών χωρίς ουσιαστικές δεσμεύσεις.

Ο ρόλος της Ελλάδας και οι περιφερειακές ισορροπίες

Η παράλληλη κινητικότητα της Αθήνας, σε συντονισμό με τη Λευκωσία και ενόψει του Ανωτάτου Συμβουλίου Ελλάδας–Τουρκίας, υπογραμμίζει τη σύνδεση του Κυπριακού με τις ευρύτερες ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η στήριξη της Ελλάδας στις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ και η ενεργός συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας ενισχύουν το διπλωματικό πλαίσιο, χωρίς όμως να αλλάζουν τις βασικές θέσεις των εμπλεκόμενων πλευρών.

Ένα βήμα χωρίς εγγυήσεις

Η συνάντηση Ερχιουρμάν-Γκουτέρες, αποτελεί πολιτικό ορόσημο, όχι όμως εγγύηση προόδου. Με τις δύο πλευρές προσκολλημένες στις δικές τους αναγνώσεις για διαδικασία και ουσία, ο κίνδυνος η κινητικότητα να εξαντληθεί σε συμβολικό επίπεδο, παραμένει υπαρκτός. Ο ΟΗΕ καλείται για ακόμη μια φορά να γεφυρώσει το χάσμα και να διατηρήσει ανοιχτό τον δρόμο προς μια βιώσιμη λύση.