Αυτές είναι οι ηλικίες στη ζωή μας που ο εγκέφαλός μας αλλάζει

Ο εγκέφαλος είναι ένα θαυμαστό, σύνθετο όργανο που συγκεντρώνει και επεξεργάζεται πληροφορίες, συγκρατεί αναμνήσεις, μαθαίνει και ελέγχει κινήσεις και συμπεριφορά. Για τους επιστήμονες αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αντικείμενα μελέτης και αδιάκοπη πηγή πολύτιμων πληροφοριών. Σύμφωνα με μελέτη ερευνητών από το Τμήμα Γνωστικών και Εγκεφαλικών Επιστημών MRC, του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, διαπιστώθηκε μια ακόμα εντυπωσιακή πτυχή του.

Οι επιστήμονες μελέτησαν περίπου 4.000 απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου που ελήφθησαν από ανθρώπους σε ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο, από νεογέννητα έως ηλικιωμένους 90 ετών. Οι τομογραφίες κατέγραψαν τη λευκή ουσία, το δίκτυο νευρικών ινών που καλύπτονται από μυελίνη, η οποία χαρίζει το λευκό χρώμα, και κατάφεραν να δουν τις φυσικές συνδέσεις, δημιουργώντας έναν χάρτη των «οδών» που αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου. Στη συνέχεια, εξέτασαν 12 χαρακτηριστικά και χρησιμοποίησαν έναν αλγόριθμο μηχανικής μάθησης για να εντοπίσουν στιγμές σημαντικής αλλαγής στα δεδομένα.

Ξεχωριστές φάσεις της ζωής

Οι επιστήμονες εντόπισαν πέντε φάσεις ανάπτυξης, κατά τις οποίες η οργάνωση του εγκεφάλου αλλάζει πορεία και τις τοποθέτησαν χρονικά στα 9, 32, 66 και 83 έτη. Διαπίστωσαν, λοιπόν, ότι η παιδική περίοδος ανάπτυξης του εγκεφάλου διαρκεί από τη γέννηση έως την ηλικία των 9 ετών, όταν εισέρχεται στην εφηβική φάση η οποία φτάνει μέχρι την ηλικία των 32 ετών και στη συνέχεια μπαίνει σε μια περίοδο σταθερότητας μέχρι να ξεκινήσει η γήρανση στα 66.
Η μελέτη θα μπορούσε να βοηθήσει τους ειδικούς να κατανοήσουν γιατί εμφανίζονται παθήσεις που σχετίζονται με τον εγκέφαλο σε ορισμένες ηλικίες και θα μπορούσε να παράσχει έναν καλύτερο οδικό χάρτη για την κατανόηση της υγιούς γήρανσης.
Όπως αναφέρει η έκθεση που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, η ενηλικίωση καταγράφεται την τρίτη δεκαετία της ζωής ενός ανθρώπου, με τις νευρωνικές συνδέσεις του εγκεφάλου να μεταβαίνουν σε αυτή τη λειτουργία από τα τα 32 ως τα 66 έτη, όπου ξεκινά η φάση της πρώιμης γήρανσης, ενώ εκείνη της όψιμης γήρανσης ανιχνεύεται περίπου στην ηλικία των 83 ετών.

Αναλυτικότερα, στην ηλικία των 9 ετών παρατηρείται ταχεία επικοινωνία ανάμεσα στις περιοχές του εγκεφάλου, ο οποίος ωστόσο δεν είναι τόσο αποδοτικός. Από τα 9 έως τα 32, στην εφηβική φάση, η λευκή ουσία που είναι σημαντική για την επικοινωνία συνεχίζεται να αυξάνεται και ο εγκέφαλος διανύει περίοδο υψηλής αποδοτικότητας. Στα 32, ο εγκέφαλός περνά περίοδο σταθερότητας που διαρκεί μέχρι τα 66 και αποτελεί ορόσημο για τη νοημοσύνη και την προσωπικότητά μας. «Η ηλικία των 32 ετών είναι το ισχυρότερο τοπολογικό σημείο καμπής της ζωής. Σε αυτήν την ηλικία, συμβαίνουν οι πιο σημαντικές αλλαγές και μια μεγάλη μετατόπιση στην τροχιά σε σύγκριση με τα άλλα σημεία καμπής», αναφέρουν οι ερευνητές και προσθέτουν ότι μετά την ηλικία των 32 ετών, ξεκινά η μεγαλύτερη περίοδος, η οποία καλύπτει τρεις δεκαετίες ενηλικίωσης έως την ηλικία των 66 ετών.

Η πρόωρη γήρανση ξεκινά μετά το επόμενο σημείο καμπής

Μεταξύ 66 και 83 ετών, όταν ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου σχηματίζουν ισχυρότερες ομάδες, γνωστές ως ενότητες, αλλά είναι λιγότερο συνδεδεμένες με άλλες. Εκείνη την περίοδο, η λευκή ουσία αρχίζει να αποικοδομείται και αυτό το φαινόμενο που αναφέρεται ως «ηλικιακή» εκφύλιση σημαίνει ότι αναμένονται μειώσεις στη συνοχή της λευκής ουσίας σε άτομα που γερνούν. Επιπλέον, στα 60 παρατηρείται και σημαντική αλλαγή στην υγεία και τη γνωστική λειτουργία, όπως η εμφάνιση άνοιας και υπέρτασης. Η υπέρταση, που χαρακτηρίζεται από χρόνια αυξημένη αρτηριακή πίεση, συνδέεται με τη γνωστική παρακμή και την επιταχυνόμενη γήρανση του εγκεφάλου και αποτελεί επίσης γνωστό παράγοντα κινδύνου για άνοια, επισημαίνουν οι ερευνητές. Έτσι, όπως και με τα δύο πρώτα σημεία καμπής, η ηλικία των 66 ετών ευθυγραμμίζεται με τη σειρά της με σημαντικές αλλαγές στην υγεία και τη γνωστική λειτουργία.

Μετά τα 83, στη φάση της όψιμης γήρανσης, οι συνδέσεις μεταξύ των περιοχών επιδεινώνονται και ο εγκέφαλός μας βασίζεται ολοένα περισσότερο σε μεμονωμένες περιοχές με έναν μικρό αριθμό διαπεριφερειακών οδών, σχολίασε η Αλέχα Μούσλι, νευροεπιστήμονας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και κύρια συγγραφέας της μελέτης. Βέβαια, οι αλλαγές που παρατηρούνται δεν είναι όμοιες για όλους τους ανθρώπους. Επομένως, δεν σημαίνει ότι στα 80 οι εγκεφαλικές λειτουργίες θα αρχίσουν απαραίτητα να φθίνουν.

Πηγή: gazzetta.gr