Η Ελεγκτική Υπηρεσία διενήργησε κανονιστικό έλεγχο στη Νομική Υπηρεσία για τα έτη 2023 και 2024, εξετάζοντας σειρά κρίσιμων τομέων, από τις αναστολές εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου και την είσπραξη επιδικασθέντων ποσών, μέχρι τα ενοικιαζόμενα υποστατικά, τις άδειες προσωπικού, τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και την ασφάλεια του συστήματος e-Law.
Η ουσία του πορίσματος είναι σαφής, η Νομική Υπηρεσία λειτουργεί με σημαντικές οργανωτικές και διαδικαστικές αδυναμίες, οι οποίες επηρεάζουν τόσο την ποιότητα των αποφάσεων όσο και τα δημόσια οικονομικά.
Ένα από τα πιο σοβαρά κεφάλαια της έκθεσης αφορά τις αιτήσεις για αναστολή εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου. Η Ελεγκτική Υπηρεσία ξεκαθαρίζει ότι δεν κρίνει την ορθότητα των αποφάσεων του Γενικού και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, αφού η σχετική εισήγηση προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας εμπίπτει στην αποκλειστική τους αρμοδιότητα. Ωστόσο, επισημαίνει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς να υπάρχει πάντα πλήρης και επαληθευμένη πληροφόρηση.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, δεν γίνεται ουσιαστική διασταύρωση των στοιχείων που δηλώνουν οι αιτητές, πέρα από επικοινωνία με τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Αυτό σημαίνει ότι στοιχεία όπως εισοδήματα και οικογενειακή κατάσταση δεν επιβεβαιώνονται επαρκώς, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος λήψης αποφάσεων στη βάση ελλιπών ή ακόμη και παραπλανητικών δεδομένων.
Την ίδια ώρα, δεν υπάρχουν σαφή και καθορισμένα κριτήρια για το πότε εγκρίνεται μια αναστολή ή πώς καθορίζεται το ύψος της μηνιαίας δόσης. Όπως καταγράφεται, η απόφαση επαφίεται στην κρίση της λειτουργού που χειρίζεται κάθε περίπτωση.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το εύρημα ότι αρκετοί αιτητές καταβάλλουν ένα μικρό ποσό λίγο πριν ή ακόμη και την ημέρα που υποβάλλουν αίτηση αναστολής, προκειμένου να αυξήσουν τις πιθανότητες έγκρισης.
Σε δειγματοληπτικό έλεγχο, η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε περιπτώσεις οφειλετών με μακρά ιστορία ασυνέπειας, που παρά ταύτα έλαβαν νέες αναστολές. Χαρακτηριστικά αναφέρεται περίπτωση οφειλέτη με 22 εντάλματα και συνολική οφειλή €19.046, ο οποίος δεν είχε πληρώσει τίποτα από το 2016, αλλά εξασφάλισε νέα αναστολή το 2024 αφού κατέβαλε ποσό λίγες ημέρες νωρίτερα.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία από δείγμα 35 αναστολών, μόνο οκτώ άτομα ήταν συνεπή στην καταβολή των δόσεών τους, ενώ 12 δεν πλήρωσαν καμία δόση μετά την έγκριση της αναστολής. Δηλαδή, πάνω από το ένα τρίτο των περιπτώσεων κατέληξαν σε πλήρη μη συμμόρφωση.
Η έκθεση περιγράφει και σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση των αιτήσεων. Οι αιτήσεις δεν εξετάζονται πάντα με σειρά προτεραιότητας, ενώ κάποιες χαρακτηρίζονται «επείγουσες» και προωθούνται ταχύτερα, χωρίς σαφές πλαίσιο.
Παράλληλα, οι αιτήσεις δεν καταχωρίζονται στο σύστημα όταν παραλαμβάνονται, αλλά μόνο όταν εγκρίνονται ή απορρίπτονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο αριθμός των εκκρεμών αιτήσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αιτήσεις παρέμεναν σε εκκρεμότητα μέχρι και έξι μήνες.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε επίσης περιπτώσεις όπου εγκρίθηκε αναστολή μόνο για μία κατηγορία ενταλμάτων ενός οφειλέτη, αφήνοντας άλλες κατηγορίες ενεργές. Επιπλέον, η διατύπωση των επιστολών έγκρισης κρίνεται ότι μπορεί να δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση πως έχει ανασταλεί το σύνολο των ενταλμάτων.
Σε τέσσερις από 35 περιπτώσεις που ελέγχθηκαν, οι εγκριθείσες αναστολές δεν είχαν καταχωριστεί στο σύστημα της Αστυνομίας, εκθέτοντας τους οφειλέτες ακόμη και σε κίνδυνο σύλληψης.
Το βαρύτερο δημοσιονομικά εύρημα αφορά τα επιδικασθέντα ποσά υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα οποία παραμένουν ανείσπρακτα.
Στις 31 Δεκεμβρίου 2024, το συνολικό οφειλόμενο υπόλοιπο ανερχόταν σε €26.277.110, έναντι €15.113.737 το 2023. Πρόκειται για αύξηση €11.163.373, δηλαδή 74% μέσα σε ένα χρόνο. Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των αλλοδαπών χρεωστών αυξήθηκε από 13.772 σε 22.717, δηλαδή κατά 8.945 πρόσωπα ή 65%.
Η έκθεση σημειώνει ότι η αύξηση αυτή δεν οφείλεται αποκλειστικά σε νέες οφειλές του 2024, αλλά και σε φακέλους που εντοπίστηκαν μεταγενέστερα και καταχωρίστηκαν τότε στο σύστημα. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα παραμένει ιδιαίτερα ανησυχητική, αφού μεγάλο μέρος αυτών των ποσών θεωρείται ουσιαστικά δύσκολο ή και αδύνατο να εισπραχθεί.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε αλλοδαπούς χρεώστες, πολλοί από τους οποίους είναι αιτητές ασύλου που προσέφυγαν νομικά κατά αποφάσεων της Δημοκρατίας. Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι υπάρχουν οφειλές που εκκρεμούν από το 2013.
Σύμφωνα με τις απαντήσεις που καταγράφηκαν, πολλοί από αυτούς δεν διαθέτουν οικονομική δυνατότητα, ενώ αρκετοί ενδεχομένως να μην βρίσκονται πλέον στην Κύπρο. Επιπρόσθετα, το μητρώο της Υπηρεσίας Ασύλου δεν ήταν πλήρως ενημερωμένο για το κατά πόσον οι συγκεκριμένοι οφειλέτες είχαν απελαθεί, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό τους.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία συνδέει το ζήτημα και με το σύστημα νομικής αρωγής, υπενθυμίζοντας ότι σε προηγούμενες εκθέσεις είχε αναδείξει ενδεχόμενες καταχρηστικές συμπεριφορές. Με απλά λόγια, το κράτος φαίνεται να επιβαρύνεται διπλά: από τη μία με το κόστος νομικής αρωγής και από την άλλη με τα ανείσπρακτα επιδικασθέντα ποσά.
Η έκθεση στέκεται ιδιαίτερα και στις αδυναμίες των πληροφοριακών συστημάτων. Όπως αναφέρεται, δεν έγινε επαλήθευση των δεδομένων που μεταφέρθηκαν από τα χειρόγραφα μητρώα στο παλαιό σύστημα και ακολούθως στο e-Law. Ως αποτέλεσμα, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί η ορθότητα και πληρότητα των στοιχείων για τα εισπρακτέα ποσά.
Επιπλέον, εντοπίστηκαν υποθέσεις από την περίοδο 1995-2023 χωρίς καταχωρισμένη ημερομηνία απόφασης, ενώ στο νέο σύστημα e-Law δεν υπήρχε καν σχετικό πεδίο. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν συμπληρωνόταν ούτε η ταυτότητα του οφειλέτη, δυσκολεύοντας περαιτέρω την παρακολούθηση και διεκδίκηση των οφειλών.
Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι πολλές υποθέσεις παραμένουν ανοικτές επειδή οι σχετικοί φάκελοι είχαν χαθεί ή καταστραφεί από τα Δικαστήρια, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να υπολογιστεί ή να εγκριθεί το τελικό επιδικασθέν ποσό.
Δεν είναι όμως μόνο τα ποσά που δεν εισπράττει η Δημοκρατία. Η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε και καθυστερήσεις στην πληρωμή επιδικασθέντων ποσών που οφείλει το ίδιο το κράτος, γεγονός που επιφέρει πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση.
Σε δείγμα 17 περιπτώσεων, η Νομική Υπηρεσία κατέβαλε συνολικά €741.458, εκ των οποίων €31.132 αφορούσαν τόκους λόγω καθυστερημένης εξόφλησης. Δηλαδή, περίπου 4% του ποσού που πληρώθηκε ήταν πρόσθετο κόστος από καθυστέρηση.
Η έκθεση καταγράφει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η καθυστέρηση ξεπερνούσε το ένα έτος.
Πέρα από τα μεγάλα οικονομικά και διαδικαστικά ζητήματα, ο έλεγχος ανέδειξε και άλλες αδυναμίες.
Στο κτήριο όπου στεγάζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Διερεύνησης Ισχυρισμών και Παραπόνων κατά της Αστυνομίας, διαπιστώθηκε σημαντική καθυστέρηση στην ανανέωση του ενοικιαστηρίου συμβολαίου, το οποίο έληξε τον Σεπτέμβριο του 2023 και δεν είχε ακόμη ανανεωθεί.
Στις άδειες ανάπαυσης και ασθενείας Νομικών Λειτουργών εντοπίστηκαν λάθη σε υπολογισμούς, υπερβάσεις ορίων, εσφαλμένες καταχωρίσεις και ελλείψεις σε ιατρικά πιστοποιητικά.
Στη βιβλιοθήκη της Νομικής Υπηρεσίας, η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε ότι δεν έγινε ποτέ φυσική καταμέτρηση βιβλίων από το 1972, ότι τα μέτρα ασφάλειας και πυρασφάλειας είναι ανεπαρκή, ενώ εντόπισε και πιθανή κατάτμηση συμβάσεων στις προμήθειες βιβλίων.
Το συνολικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η Νομική Υπηρεσία χρειάζεται ουσιαστική ενίσχυση των εσωτερικών διαδικασιών της, καλύτερη οργάνωση και πολύ πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των πληροφοριακών της συστημάτων.
Ακολουθήστε το Tothemaonline.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
«Η Κύπρος είναι αποφασισμένη να διασφαλίσει ότι η καινοτομία θα αποφέρει απτά οφέλη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις», δήλωσε την Τρίτη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, σε γραπτή δήλωση με αφορμή εκδήλωσης στο Προεδρικό Μέγαρο, κατά την οποία παρουσιάστηκε η λειτουργία προγραμμάτων της Plug and Play Cyprus για νεοφυείς επιχειρήσεις.
